عمومی

توضیحاتی در مورد اصالت خط پارسی

صدرالدین طاهری، باستان شناس و استاد دانشگاه هنر اصفهان، به اظهارات کوروش صفوی مبنی بر این که مشکلات خط فارسی قابل اصلاح نیس و پیشنهاد به کار گیری خط رومیایی، جواب داد.

persianطاهری در این یادداشت با عنوان «اهمیت پارسی نویسی» که اونو در اختیار بخش ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گذاشته، نوشته: «انتشار پیشنهادی از جناب آقای صفوی استاد دانشگاه علامه طباطبایی در ایسنا درباره تغییر خط الان ایران دلیل شد تا باب گفت وگو درباره پارسی نویسی با خط رومیایی (یا به قول عادی فینگیلیش) دوباره باز شه.

یافته های باستان شناسا در تپه یحیی، ملیان، شوش، جیرفت و دیگه مکانای باستانی نشون از گذشته بالاتر از ۴۰۰۰ساله مردمون فلات ایران در نوشتن داره. زبون شناسا بزرگی قبل از این اشاره کردن که خط امروزی ما که به نادرست عربی خونده می شه، خطی ایرونی و به جا مونده از آمیزش دبیرهای پهلوی و آرامیه و به درازای بیشتر از ۲۰۰۰ سال ایرانیان نیازای ادبی شون رو با تغییراتی در این خط بر طرف کردن. مثلا با نگاه داشتن گ، چ، پ و ژ که واسه اعراب نامعلوم س، یا با اضافه کردن واکای مناسب واسه نوشته کُردی.

کافیه نگاهی به جدول زیر انداخته و شباهت میان نشونه های خط امروزی مون رو با دبیره پهلوی پیدا کنیم. به یاد داشته باشیم که فرقا حاصل حکمرانی غیرایرانیان در بخش بزرگی از دوران اسلامیه. با این حال بیشتر نشونه های قدیمی هنوز با تغییری کم باقی مونده ان یا چون «ه» در خوشنویسی عادی ان.

واسه تغییر خط، ترکیه رو مثال زده ان. سوال همین جاست که این تصمیم با ادبیات ملی ترکیه چه کرد؟ جز اینه که دلیل شد امروز بخشی از بافرهنگ ترین تحصیل کردگان اون کشور هم نتونن نوشتارهای سده پیش نیاکان شون رو بخونن؟ چند درصد از مردم ترکیه می تونن به قونیه و توپقاپی و ایاصوفیه برن و متن دیوارنگارها رو بفهمن؟ و دلیل این تغییر چی بود جز احساس خودکم بینی دولت وقت در برابر اروپا؟

مثال دیگه نوشتن زبون پارسی در تاجیکستان با خط سیریلیه. باید پرسید مردمون اون دیار خط روسی رو به اختیار گزیده ان یا به جور سیاست استعماری روسیه؟ و نتیجه کار این روسی نویسی واسه اونا چی بوده جز دوری بیشتر از فرهنگ سرزمین مادری؟

بیشتر گنجینه ادبی ایران به همین خطی نوشته شده که جناب صفوی و هم اندیشان شون به همین سادگی حکم به تغییرش میدن. تصور کنین نسلی رو که به گفته ایشون در مدرسه خط رومیایی بیاموزد، و اون گاه فردوسی، حافظ، خیام و نیما رو حتا نتونه از رو بخونه، و واسه فهم نگارگری، کاشی کاری و خوشنویسی سرزمینش نیاز به رمزگشایی و تخصص دانشگاهی داشته باشه. چند تن از ایرانیان می تونن اوستا رو به دبیره اوستایی بخونن؟ یا بندهش، مینوی خرد و یادگار زریران رو به دبیره پهلوی؟ حال نسل آینده رو پیش چشم بیارین که با رها کردن دبیره پارسی، واسه رویارویی با تاریخ هنر این سرزمین به مترجم نیاز داشته باشن.

کارشناسان باید راهکارهای پیشگیری از یه آسیب اجتماعی رو پیدا کنن؛ نه اون که به دنبال ستردن سوال باشن. به صرف این که بعضی جوونا این جور می نویسند، باید تسلیم شد و نوشته دیرپا و ریشه دار مادری مون رو فدای هوس زودگذر یه نسل کرد؟ درست مثل اینه که بگیم موسیقی سنتی ایران رو باید ممنوع کرد، چون که موسیقی تکنو و رپ جوون پسندتره. یا بگیم بهره از مواد مخدر به هر حال در میان بخشی از جامعه رایجه، پس ناچار باید اونو قانونی دونست. کار جوون سرکشیدن به میدونای تجربه نوست و کار کارشناس دانشگاهی تلاش واسه روشنگری. اگه سری به شبکه های اجتماعی بزنین، اتفاقا می بینین که گروه بسیار پرشماری از جوانان ایران دوست، نوشتن به دبیره پارسی رو بسیار خوش تر می دونن.

آسیب از اون جا شروع می شه که بخشی از جامعه راه نادرستی رو پی می گیرن، درحالی که مدیران و سیاست گذاران غافل ان، و این راه پهن تر می شه و رهروانش بیشتر می شن، درحالی که غفلت هنوز به جای خود باقی است. اما راه در قبول کردن اون اشتباه و فرو گذاشتن داشته های ملّی مون نیس. مردمون کشورهایی که نوشتارشان برآمده از خط قدیمی لاتینه، اونو با افتخار به نسل نو یاد می گیرن. هیچوقت نمی تونی اونا رو مجبور به به کار گیری خطی تازه کنین. و ما هم در اقتصاد و رفاه با لاتین نویسی به قامت اونا در نمیاییم، همانگ ونه که تلاش صدساله ترکیه واسه اروپایی شدن بی ثمر مونده.

فرهنگ ایرونی فشار هژمونی امروزی غرب رو پشت سر خواهد نهاد و زنده می مونه. مگه نه این که فاتحان بسیاری اومدن و رفتن و ادب و اندیشه عمیق ایرونی پایدار موند؟ اگه خط مون ایرادی داره، راه نه در جایگزینی اش با خطی بیگانه که در به روز کردن اون هستش؛ کاری که پدران مون بارها انجام دادن و در آموختن تشکر از این گذشته به فرزندان مون تا با پارسی گویی و پارسی نویسی فرهنگ ایرونی رو اون طور که هزاران سال پابرجا مونده، نگاهبانی کنن.»

ایسنا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *