یا ام الحق دختر طلحه بن‌عبیداله.۲۱۹
نام او را عاتکه و مادرش را جرباء بنت قسامه از قبیله طی گفته‌اند پسری بنام طلحه داشت که بدون هیچ فرزندی از دنیا رفت.[ام اسحاق تا هنگام شهادت امام حسن(علیه السلام) همسر او بود]
امام حسین بنابر سفارش امام حسن(علیه السلام) با ام اسحاق ازدواج کرد(بنا به نقل شیخ مفید در کتاب الارشاد۲۲۰ ام اسحاق مادر حسین الاثرم و فاطمه از فرزندان امام حسن(علیه السلام) نیز بود اما به نقل از زبیری و بلاذری مادر این دو فرزند ام ولد بود.) او برای امام حسین دختری به نام فاطمه و پسری به نام عبداله آورد.۲۲۱ ظاهراً ام اسحاق بعد از شهادت امام حسین(علیه السلام) با عبداله بن‌محمدبن عبدالرحمن بن‌ابوبکر(ابن عقیق) ازدواج کرد و برای او نیز دختری به نام آمنه آورد.۲۲۲ لذا آمنه و فاطمه و طلحه از یک مادر هستند و پدر دو تای آنان امام حسن و امام حسین و پدر دیگری از نوادگان ابوبکر بوده است.
۶- هند دختر سهیل بن‌عمرو بن‌عامر قریشی.۲۲۳
امام حسن(علیه السلام) در مدینه با هند دختر سهیل بن‌عمرو بن‌عامر قریشی ازدواج کرد ۲۲۴٫ امام حسن هیچ فرزندی از هند نداشت. هیثم بن‌عدی هند را به قتل امام حسن متهم کرده است و از این روایت چنین استنباط می‌شود که این زن در هنگام شهادت امام حسن هنوز همسر او بوده است.
ظاهراً این ازدواج مصلحتی بوده و برای آن بوده که از هوسرانی یزید جلوگیری شود این فرد زن عبداله بن‌عامر بود دوباره هم زن او شد.
۷- ام کلثوم دختر فضل بن‌عباس بن‌عبدالمطلب.۲۲۵
۸ـ حفصه دختر عبدالرحمن بن‌ابی‌بکر (نوه‌ی خلیفه اول)۲۲۶
امام حسن در مدینه با حفصه دختر عبدالرحمن بن‌ابی‌بکر ازدواج کرد. منذر بن‌زبیر بن‌العوام دلباخته‌ی او بود تهمتهایی بر این زن زد که سب شدن امام حسن او را طلاق دهد سپس عاصم پسر عمر بن‌خطاب با او ازدواج کرد. و نذر این‌بار هم حفصه را متهم کرد و پسر عمر او را طلاق داد و حفصه در نهایت به ازدواج با منذر رضایت داد و مردم دانستند که انگیزه منذر از این اتهامات به دست آوردن حفصه بوده است.۲۲۷
۹- عایشه خثعمیه۲۲۸
۱۰- زینب بنت سبیع۲۲۹
۱۱-زنی از بنی‌اسد۲۳۰
۱۲-زنی از بنی‌شیبان ال همام بن‌مره۲۳۱
۱۳-زنی از ثقیف۲۳۲
نتیجه
برای امام حسن حداکثر سیزده همسر نام برده شده است که تنها یک ازدواج با دختر خاندان خلفا ثبت شده است و آن حفصه دختر عبدالرحمن ابن‌ابی‌بکر بوده است. عبدالرحمن بن‌ابی‌بکر دختر دیگری بنام اسماء داشته که با پسر عمویش قاسم بن‌محمدبن ابی‌بکر ازدواج می‌کند و حاصل این ازدواج ام فروه مادر امام جعفر صادق است.
بنابر این دو فرزند ابوبکر به نام‌های عبدالرحمن و محمد(در دامان حضرت علی بزرگ شد) نسبت خویشاوندی با فرزندان حضرت علی برقرار می‌کنند.
یکی حفصه دختر عبدالرحمن همسر امام حسن شد و دختر دیگرش اسماء مادر بزرگ امام صادق است.(عبدالرحمن بن‌ابی‌بکر در سال ۵۸ هجری اندکی بعد از خواهر خود عایشه ام المومنین وفات کرد.)
گفتار سوم: فرزندان امام حسن(علیه السلام)
در تعداد فرزندان امام حسن در منابع اختلاف است ابن‌سعد (م ۲۳۰ق) بیست و پنج فرزند شانزده پسر و نه دختر۲۳۳ مصعب بن‌الزبیر (م ۲۳۶ق) سیزده فرزند هشت پسر و پنج دختر۲۳۴ بلاذری (م ۲۷۹ق) ده فرزند نه پسر و یک دختر۲۳۵ ابن‌حزم ( ۴۵۶ ق) دوازده پسر، ۲۳۶ ابن‌صوفی (م ۴۶ق) شانزده فرزند، یازده پسر و پنج دختر۲۳۷ فخر رازی (م ۶۰۶ ق) و ابن‌عنبه هریک نوزده فرزند سیزده پسر و شش دختر۲۳۸، شیخ مفید (م ۴۱۳ق) پانزده فرزند، هشت پسر و هفت دختر۲۳۹ نام برده‌اند.
شاید علت اختلاف روایات در تعداد فرزندان امام حسن به‌خاطر این باشد که بعضی از روایات ماند ابن‌حزم فقط اسامی پسران و بعضی دیگر ماند ابن‌سعد فرزندانی را که در کودکی در گذدشته‌اند نیز ذکر کرده‌اند.
ابن حزم از دوازده پسر به نام‌های
۱ـ حسن بن‌حسن(علیه السلام) مادرش خوله بنت منظور بن‌زبان الفزاریه.
۲ـ زیدبن الحسن(علیه السلام) مادرش ام بشیر بنت مسعود انصاری البدری.
۳ـ عمرو، الحسین، قاسم، ابوبکر، طلحه مادرش ام اسحاق دختر طلحه بن‌عبیداله.
۴ـ عبدالرحمن و عبداله و محمد و جعفر، حمزه که نسل آنان ادامه پیدا نکرد نام برده است.۲۴۰
محمدبن سعد در کتاب طبقات الکبری اسامی را به این ترتیب آورده است:
۱ـ محمد اصغر ـ جعفرـ حمزه ـ فاطمه همگی در کودکی در گذشته‌اند و مادرشان ام کلثوم دختر فضل بن‌عبدالمطلب بوده است.
دو دختر امام حسن از همسرش خوله بنت منظور فزاریه و دو دختر دیگرش از جعده دختر اشعث در کودکی و قبل از بلوغ در گذشته‌اند.
۲ـ اسماعیل و بعقوب مادرشان جعده بنت اشعث بود.
۳ـ زید، ام الحسن، ام الخیر، مادرشان ام بشیر دختر ابو مسعود بود.
۴ـ عبدالله، قاسم، ابوبکر، مادرشان کنیزی به نام نفیله بود که همراه امام حسین کشته شدند و نسلی از آنان باقی نماند.
۵ـ حسین الاثرم، عبدالرحمن، ام سلمه مادرشان کنیزی به نام ظمیاء بود.
۶ـ عمرو مادرش کنیزی بوده و از او نسلی باقی نماند.
۷ـ ام عبداله که نام اصلی او فاطمه است مادرش کنیزی به نام صافیه بود این زن همسر امام سجاد و مادر امام باقر است.
۸ـ طلحه مادرش ام اسحاق دختر طلحه بن‌عبیداالله تیمی است و نسلی از او باقی نمانده
است.
۹ـ عبداله اصغر مادرش زینب دختر سبیع بن‌عبدالله بود.۲۴۱
از مجموع گزارشات چنین بر می‌آید که بیشتر فرزندان امام حسن در طفولیت و قبل از بلوغ در گذشتند مانند (محمد اصغر، جعفر، حمزه، فاطمه دو دختر از خوله بنت منظور فزاریه و دو دختر دیگر از جعده بنت اشعث)
از عبدالله -قاسم – ابوبکر – عبدالرحمن که همراه عموی‌شان در کربلا شهید شدند نسلی باقی نمانده است.۲۴۲ هم‌چنین از طلحه فرزند دیگر امام حسن هم نسلی باقی نماند.
به نقل از الفخری نسل امام از دو پسر و یک دختر ادامه پیدا کرد۱ـ حسن۲ـ زید۳ـ ام عبدالله مادر امام محمد باقر۲۴۳ و به نقلی از ابن‌صوفی نسل امام حسن از چهار پسرش ۱ـ حسن ۲ـ زید ۳ـ عمرو ۴ـ حسین الاثرم ادامه یافت۲۴۴٫
نتیجه
برای امام حسن بیشترین تعداد فرزند بیست و پنج و کمترین آن ده فرزند گفته شده است از این تعداد هشت فرزند در طفولیت از بین رفته‌اند و چهار فرزند در کربلا همراه عموی‌شان امام حسین شهید شدند گزارش ازدواج یا عدم ازدواج فرزندان دیگر بدست نیامد بنابر این نسل امام حسن تنها از طریق یک دختر ام عبدالله ودو پسر حسن و زید ادامه پیدا می‌کند.
همسر زیدبن حسن لبابه دختر عبداله بن‌عباس و یک همسر دیگرش ام ولد بود.
گزارش ازدواج دو پسر امام حسن بدست آمد که هیپچ کدام با خاندان خلفا (فرزندان و نوادگان) آنان نبوده است.
پسران
الف) ازدواج پسران امام حسن با خاندان خلفا
از ازدواج پسران امام حسن با دخترانی از نسل خلفا گزارشی به دست نیامد.
ب) ازدواج درون خاندانی پسران امام حسن (علیه السلام)
۱- زیدبن حسن(علیه السلام) از همه فرزندان امام بزرگ‌تر بود و شاهزاده و کریم الطبع و متولی صدقات رسول خدا بود مردم از اطراف به او توجه داشتند.۲۴۵ زیدبن حسن در سن نود سالگی در گذشت.۲۴۶
مادر زیدبن حسن ام بشیر بنت مسعود انصاری بدری بود. زیدبن حسن دارای فرزندانی بود از جمله محمد که مادرش ام ولد بود و فرزندی از او نماند و نفیسه دختر زیدبن حسن که با ولیده بن‌عبدالملک ازدواج کرد و در خانه او از دنیا رفت مادر نفیسه، لبابه دختر عبداله بن‌عباس بود (این زن قبلأ عروس ابی‌سفیان، همسر ولیده بن‌عتبه بن‌ابی‌سفیان بوده است.)
فرزند زیدبن حسن، حسن بن‌زید والی منصور در مدینه و مردی فاضل بوده است.۲۴۷ زیدبن حسن پسری بنام طاهر داشت که با عبیده دختر قاسم بن‌حسن بن‌زیدبن الحسن (دختر عمویش)ازدواج کرد.۲۴۸
بنابر این از همسران زیدبن حسن(علیه السلام) ام ولد، لبابه دختر عبداله بن‌عباس(از بنی‌عباس) گزارش شده است.
نتیجه
لذا گزارش دو ازدواج برای زیدبن حسن بدست آمد که هردوی آنان با غیر از خاندان خلفا بوده است.
از فرزندان زید بن‌حسن(علیه السلام) محمد که مادرش ام ولد بود و فرزندی به جای نگذاشت و نفیسه دختر زیدبن حسن(علیه السلام) با ولیدبن عبدالملک (خلیفه اموی ) ازدواج کرد و پسری به نام طاهر آورد که با دختر عمویش ازدواج کرد.
از دو گزارش به دست آمده یک ازدواج با خلیفه و یک ازدواج درون خاندانی بوده است.
پسر دیگر زبدبن حسن، حسن بود که کنیه‌اش ابو محمد است ودر زمان منصور دوانقی چند سال حاکم مدینه بود و بعدأ عزل شد وبه زندان افتاد و بعد از منصور از زندان آزاد شد و تا زمان مهدی و هادی و هارون الرشید هم زنده بود.
فرزند دیگرش نفیسه که مدتی همسر ولیدبن عبدالملک(خلیفه اموی) بود و لذا زمانی‌که زید به دربار ولید رفت مورد استقبال او قرار گرفت و یک‌بار هزار دینار به او عطا شد.
عبدالعظیم حسنی از نوادگان او (نسل حسن بن‌زید) می‌باشد. زید بسیار جلیل القدر، بزرگوار و بخشنده بود در فضائل او بسیار گفته‌اند زمانی‌که سلیمان بن‌عبدالملک مروان خلیفه شد از حاکم مدینه خواست او را از این کار عزل کند اما زمانی‌که عمربن عبدالعزیز به خلافت رسید مجددأ تولیت صدقات را به او واگذار کرد و به شغل سابق خود برگشت وی همیشه با بنی‌امیه از روی تقییه رفتار می‌کرد و کار را با مدارا می‌گذارند. و با آنان صلح و آشتی داشت و مناصب را هم قبول می‌کرد.
بعد از واقعه عاشورا و شهادت امام حسین که عبدالله بن‌الزبیر ادعای خلافت کرد با او بیعت نمود و نزد او رفت زیرا خواهرش ام الحسین همسر عبدالله بن‌الزبیر بود چون عبدالله بن‌زبیرکشته شد خواهر خود را برداشت و از مکه بیرون رفت.۲۴۹
۲- حسن بن‌حسن بن‌علی(علیه السلام) (حسن مثنی): مردی بزرگوار و رئیس و فاضل و پارسا متولی صدقات امیرالمومنین، مادرش خوله بنت منظور فزاری و همسرش فاطمه بنت الحسین(علیه السلام) بود.۲۵۰ فاطمه بنت الحسین ثمره‌ی ازدواج ام اسحاق (دختر طلحه ) با امام حسین(علیه السلام) بود فاطمه از حسن مثنی فرزندانی به نام عبدالله، ابراهیم [دو پسر دیگر هم از او دارد] که همگی در زندان منصور در کوفه جان سپردند.۲۵۱ فاطمه بنت الحسین بعد از حسن مثنی با عبدالله بن‌عمر وبن عثمان ۰نوه عثمان) ازدواج کرد و محمد دیباج، رقیه، قاسم را آورد که نسل محمد دیباج و قاسم منقرض شد.۲۵۲
همسر دیگر حسن مثنی رمله بنت سعیدبن زیدبن عمروبن نقیل بود وی مادر محمد بود همسر محمد تماضر بنت عبدالله بن‌عاصم بن‌عروه بن‌مسعود بن‌معتب بن‌مالک ثقفی بوده است.۲۵۳
فرزندان حسن مثنی: جعفر، داوود، فاطمه، ملیکه، ام القاسم، از ام ولد بودند(همان) و ابراهیم الغمر و حسن مثلث و عبدالله المحض مادرشان فاطمه بنت الحسین(علیه السلام) بود.۲۵۴
از دختران حسن مثنی زینب با وایدبن عبدالملک بن‌مروان (خلیفه اموی)ازدواج کرد و بعد از او جدا شد.۲۵۵
ام کلثوم با محمدبن علی بن‌الحسین(علیه السلام) (از نسل امام سجاد) و فاطمه دخترحسن مثنی یک بار با معاویه بن‌عبدالله بن‌جعفر بن‌ابی‌طالب۲۵۶ و بار دیگر با ایوب بن‌مسلمه بن‌عبدالله بن‌ولید بن‌الولید بن‌مغیره بن‌عبدالله ازدواج کرد.۲۵۷
ملیکه دختر حسن مثنی با جعفربن مصعب بن‌الزبیرازدواج کرد و فاطمه را آورد.۲۵۸
ام القاسم دختر حسن مثتی با مروان بن‌ابان بن‌عثمان بن‌عفان ازدواج کرد و فرزندی به نام محمد آورد که همان محمد بن‌مروان است وی یعد از آن با پسر عمویش علی بن‌الحسین ازدواج کرد۲۵۹٫
در میان پسران حسن مثنی، گزارش ازدواج حسن مثلث، داوود بن‌حسن مثنی، ابراهیم بن‌حسن مثنی معروف به قتیل با خمرا، جعفربن حسن مثنی، عبدالله بن‌حسن مثنی معروف به عبدالله محض به دست آمده است گزارشی از ازدواج آنان با زنانی که

دسته‌ها: عمومی

0 دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *