ناگهانی سرمایه در اقتصاد ایران اتفاق افتاده است. درسال 1370و1372 پدیده گران نمایی واردات کاملاً مشهود است. در سالهای 1359-1376 نیز قاچاق کالا چشم گیر بوده است. (یاوری،1378،صص9-24)
2- «بررسی پدیده قاچاق کالا و آثار اقتصادی آن در کشور» به نگارش شهباز شمس الدینی که در پایان مقاله خویش چنین نتیجه گرفته است که: برخی از دلایل قاچاق در کشور ناشی از ساختار اقتصادی کشور است که حداقل در کوتاه مدت راه گریزی از آنها نیست.اما می توان در بلند مدت برای جلوگیری از قاچاق کالاهای صادراتی در خصوص راه کارهایی چون گشودن راه های قانونی صدور کالا، شفاف کردن قیمت ها در بازار داخلی، حذف تدریجی یارانه ها،تثبیت ارزش ریال و کاهش تشریفات اداری برنامه ریزی کرد.کاهش واردات قاچاق کالا به کشور مستلزم زمینه ورود قانونی کالاها، تجدید نظر در حقوق گمرکی و سود بازرگانی کالاها، حمایت واقعی از صنایع نوپا، تاثیرگذاری بر الگوی مصرف و… است. همچنین هماهنگی بین نهادهای سیاست گذار در تجارت خارجی، نیروی انتظامی و محاکم قضایی، استقرار نیروی انتظامی در گلوگاهها و راه های ارتباطی مناطق مرزی با داخل کشور، از بین بردن نارساییهای موجود در برخورد با قاچاقچیان، کنترل بیشتر در بازارچه های مرزی و غیره می تواند تا حدودی از قاچاق کالا جلوگیری کند. (شمس الدینی،1378،صص213-225).
4-«بررسی قاچاق کالا و راهکارهای هدایت فعالیت های قاچاق به مسیرهای قانونی و رسمی»عنوان پژوهشی به نگارش خسرو نورمحمدی به سفارش گمرک کشور و با همکاری گروه اقتصادی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران آن را به رشته تحریر در آورده است. این پژوهش کاربردی، راههایی را برای کاهش و هدایت قاچاق به مجاری قانونی پیشنهاد داده و نتیجه گرفته که قاچاق محصول ضعف ساختار تولید و سیاست های بازرگانی بی هدف است که این نیز به نوبه خود از توسعه نیافتگی اقتصاد ایران سرچشمه می گیرد. (وطن پور، 1388،ص26)
5-«برآورد اقتصاد غیر رسمی ایران»پژوهشی به نگارش علیرضا شکیبایی وی معتقد است: «فقدان اطلاعات در زمینه ابعاد و علل پیدایش اقتصاد غیر رسمی در ایران باعث کاهش اثربخشی برنامه ریزی وسیاست گذاری اقتصادی است»محقق میزان اقتصادغیررسمی(قاچاق)را برسیاستهای پولی ومالی، شکاف مالیاتی، توزیع درآمد و رشداقتصادی مؤثر تلقی می کند، و بار مالیات، درجه مقررات بالا، افزایش اختلاف و نوسانات ارز رسمی وآزاد را دلایل شکل گیری اقتصاد زیرزمینی در ایران معرفی می کند. (همان، ص28)
6- «عوامل گرایش به قاچاق در منطقه آورتین شهرستان کهنوج» تحقیق دیگری است که توسط فروزنده جعفرزاده پور و فاضیه حسنی به رشته تحریر درآمده است. در این اثر ویژگی های جغرافیایی و اقتصادی منطقه، که سبب گرایش مردم به قاچاق کالا می شود، آمده است.از جمله: فقدان مراکز صنعتی، کشاورزی فصلی، نزدیکی به استان های مرزی و قرار گرفتن در مسیر قاچاق، فقر اقتصادی و بیکاری از مهم ترین عوامل گرایش به قاچاق مطرح می باشند. .(دانشگاه تربیت مدرس،1379،ص147)
7- امیر آشتیانی در مقاله ای تحت عنوان «قاچاق کالا و بحران تولیدات داخلی» به اثرات مستقیم قاچاق کالا از جمله اتلاف سالانه 200 تا 400 هزار شغل در کشور که خود عاملی برای قاچاق کالاست اشاره دارد. در این تحقیق از تولید غیرکیفی و نامطلوب محصولات داخلی، حمایت ناکافی از آنان،گرایش به مصرف کالاهای خارجی، بیمار بودن اقتصاد و تأمین نبودن معیشت خانواده ها بعنوان دیگر عوامل مؤثر بر قاچاق سخن به میان آمده است.(آشتیانی،صص272-273)
8- اثر بعدی توسط جمشید شریعت و علیرضا عیوضخانی تحت عنوان «قاچاق دریایی علل وراهکارهای مقابله با آن» به ذکر وضعیت قاچاق کالا از طریق دریا در مقایسه با قاچاق زمینی پرداخته است. این تحقیق، طولانی بودن مرزهای دریایی از خلیج فارس و دریای عمان گرفته تا جزایر و آبراهها، خورها و بریدگی هایی که موجب پیچیدگی وسختی مبارزه با قاچاق و فراهم شدن شرایط عبور شناورهای حامل قاچاق از این گونه بزرگراههای امن و پهناور می شود را از عوامل فراوانی قاچاق دریایی نسبت به قاچاق زمینی معرفی می کند. این تحقیق همچنین بر لزوم تجهیز و هماهنگی بین گاردهای ساحلی به منظور اعمال کنترل قوی و مؤثر بر آبهای سرزمینی3 بعنوان شرط لازم برای ریشه کن کردن قاچاق دریایی تأکید و راهکارهای مناسبی در این جهت به دست آمده است. .(دانشگاه تربیت مدرس،1379،ص227).
2-2-3- تحقیقات خارجی: 1- آدم 4و وگینزبرگ5 برای تجزیه و تحلیل ارتباط متقابل سیاست های افزایش اشتغال و تولید و سیاست های محدود کننده فعالیت های غیر رسمی، مدل کلان کوچکی ساختند که شامل یک بخش اقتصاد پنهان بود.( همان، ص171)
2- ریکتز6 و پیکاک7 و شاو 8یک مدل ساده ارائه نموده اند که در آن بخش غیر رسمی (قاچاق کالا) روی منحنی اثر می گذارد، بخش غیر رسمی از طریق تابع تقاضا برای پول که متکی بر درآمد قابل تصرف است و یا فرار مالیات افزایش پیدا می کند. در این مدل، آثار انبساطی فرار مالیات توسط عوامل پولی تعدیل می شود. .( همان، ص171)
3- سیلگمن9 گزارش می کند در سالهای 1902-1901 میزان مالیاتهای پنهان نگه داشته و پرداخت نشده در انگلستان 20درصد مجموعه درآمدهای مالیاتی دولت را شامل می شدند. .( همان، ص171)
4- میشل گنو و دیگران10 در تحقیق خود به نام«قاچاق ورفاه در پاراگوئه» میزان و اثر قاچاق را بر روی تخصیص منابع و رفاه در این کشور نشان داده اند. بخش عمده درآمدهای پاراگوئه از محل حمل ونقل بین المللی کالا یا همان عبور ترانزیتی است که به مقصد برز
یل و آرژانتین صورت می گیرد. آنها در این تحقیق از پژوهش های قبلی که درباره تجارت غیر قانونی انجام شده الگو گرفته و بدین نتیجه رسیده ند که واردات قاچاق در کنار واردات قانونی، رفاه عمومی را کاهش می دهد. همچنین با استفاده از داده های سال 1990 قاچاق صادرات را 58 درصد از کل صادرات و قاچاق وارداتی را 31 درصد از کل واردات برآورد کرده اند، در مجموع موجب افزایش 1/2 درصدی تولید ناخالص ملی آن کشور شده است.(وطن پور،1388، ص26).
2-2-4- تفاوت تحقیق حاضر با تحقیقات ارائه شده
در بررسی پایان نامه ها ی و مقالات ارائه شده فوق با تحقیق حاضر را می توان در قلمرو مکانی و زمانی آن که مربوط به شهر تهران و در زمان سالهای 1390-1391 که در واقع جدید بودن آن و اینکه تاکنون تحت این موضوع تحقیقی انجام نگرفته است.
2-3) قاچاق کالا
2-3-1- تاریخچه قاچاق کالا
برای نشان دادن سابقه و گستره موضوع قاچاق در بستر زمان ،ناچاریم تاریخ آن را در جهان وایران ورق بزنیم. لذا سعی خواهیم کرد این پیشینه را درجهان به اجمال و در کشور ایران متناسب با عنوان با تحقیق،کمی بیشتر عرضه کنیم.
2-3-1-1- قاچاق کالا در جهان
واژه قاچاق یا قاچاق کالا11، نخستین بار توسط بازرگانان ایتالیایی وارد فرهنگ غرب شد. (فربود،1380،ص17). از زمانی که مردم جهان برای تأمین نیازهای خود مجبور به مبادله کالا با یکدیگر شدند برخی از مناطق به دلایل گوناگون مانند: نداشتن منابع کافی برای خرید کالا یا مصالح عمومی از ورود کالاهای خاص جلوگیری می کردند. در این میان افراد سودجو و فرصت طلب وارد عمل شده و اینگونه کالاها را به کشور ممنوع الورود وارد کرده و به دست مردم می رساندند.
عده ای قاچاق را مقارن با پیدایش مکتب اقتصادی مرکانتلیسم12(سوداگری) درقرن شانزدهم میلادی به عنوان یک آسیب جدی اقتصادی و اجتماعی مطرح کرده اند. آنها سزاربکاریا13را جزو اول کسانی می دانندکه تلاش هایی در مورد شناساندن جرم اقتصادی قاچاق به عمل آورده است. از دیر باز قاچاق در کشورهای مختلف مصادیق متفاوتی داشته است؛ برای مثال پرندگان در چین، حیوانات جنگلی در تایلند، انسان در بنگلادش وآثار باستانی درهند قاچاق های مهمتری بوده اند. (بررسی عوامل مؤثر بر قاچاق در ایران ،1383ص3-2)
قرن هیجده میلادی عصر طلایی قاچاق چای، توتون، ادویه، ابریشم، ومشروبات الکلی به کشورهای فرانسه و انگلستان بود. در نیمه اول همان قرن تلاش دولت چین برای جلوگیری از ورود مواد مخدر به این کشور منجر به جنگ تریاک شد. اوج قاچاق کالا درآمریکا نیز به اوایل قرن بیستم در پی ممنوعیت ورود مشروبات الکلی به این کشور اتفاق افتاد. درآن زمان قاچاقچیان، مشروبات الکلی را که توسط کشتی های متعدد ازهند و اروپا منتقل می شد به صورت پنهانی وارد آمریکا می کردند. پس از جنگ جهانی دوم، شرکت های چند ملّیتی با هدف کسب بیشترین سهم از ثروت جهان پا به عرصه تجارت بین الملل گذارده ومسئولان اقتصادی کشورهای توسعه نیافته را- اوایل دهه 1960 میلادی بدنبال رشد مطالعات بازرگانی دراروپا- مجبور به توجه بیشتر به پدیده قاچاق کردند. اندیشمندان علوم اقتصادی از همان سال تاکنون به برررسی وکاوش در اطراف قاچاق و ارائه تدابیر بازدارنده پرداخته اند، اما حجم قاچاق در جهان با انگیزه فرار از عوارض و تعرفه های گمرکی و خودداری از پرداخت مالیات بر تجارت خارجی و کسب و سود بیشتر و در پیوند با فساد اقتصادی و بورکراسی حاکم بر کشورها، همواره درحال رشد وگسترش بوده است و فقط صورت آن در قیاس با قاچاق اولیه-که عده ای برای فرار از پرداخت وجوه حکومتی کالاهای خود را مخفیانه واردکشورها می کردند-تغییر کرده است. هم اکنون دراروپا، آمریکای جنوبی، آسیای جنوب شرقی وکانادا قاچاق سیگار به دلیل سودسرشار، سادگی ورود و جریمه های سبک رواج یافته و درمواردی جایگزین قاچاق موادمخدر شده است. درکشورهای مانندکانادا برنامه ملّی ضد قاچاق سیگار با اعمال سیاست های مالیاتی از سال 1994میلادی شروع شده است.
در فرانسه به دلیل انحصاری بودن تولید و فروش توتون از سوی دولت و وضع حقوق گمرکی و عوارض قانونی بالا بر نمک ، قاچاق کالای مذکور در این کشور به شدت رونق داشت.
پس از ورود پرتغالی ها به شرق و آشنایی ترکان عثمانی با آنها، عثمانیها از واژه «کمروگ»14 به داد و ستد و حقوق و عوارض کالاهای بازرگانی، واژه کومرک را ساختند و ایرانیان در زمان صفویه ، این واژه را از ترکان عثمانی گرفته، آن را «گمرک» نامیدند.
در کشور های بزرگ آسیایی نظیر ژاپن با وجود سطح بالای قیمت کالاها نسبت به سایر کشورهای جهان ، نظام توزیع کالا در این کشور مانع از قاچاق کالا شده .در حالیکه در کشور ما هر نوع کالای قاچاقی به راحتی وارد شبکه توزیع شده و در سطح بازار عرضه و خرید و فروش می شود .
در ژاپن تنها کالایی می تواند وارد چرخه توزیع یا فروش شود که حتماً از مبادی گمرکی عبور کرده باشد. لکن این موضوع با وجود مشکلاتی نظیر تعدد واحدهای صنفی فاقد پروانه کسب ،رانت های موجود در این بخش ،چالش های بخش نگهداری و ذخیره سازی ، عدم برخورداری از نهاد متولی کارآمد برای تنظیم بازار ،ناهمسانی نظام کدینگ کالایی بین مبادی ورود و شبکه توزیع داخلی و … از همه مهمتر سنتی بودن شبکه توزیع کالا در کشور باعث شده تا امر پیش گیری و مبارزه با قاچاق در این حوزه با مشکل مواجه شود. در کشور ترکیه اداره کل نیروی انتظامی گمرک مسئول مبارزه با قاچاق کالا در ترکیه می باشد . این اداره کل یک مرجع قضایی معتبر برای رسیدگی به فعالیت
های قاچاق می باشد و در مبادی ورودی مرزهای زمینی – دریایی – هوایی –راه آهن و بنادر فعالیت می نماید. (وطن پور،1388،ص38-39).
2-3-1-2- قاچاق کالا در ایران
از قدیم، زمامداران برای تثبیت و گسترش حکومت، در جستجوی منابع مالی جدید و بیشتر بودند. یکی از این منابع مهم که پس از گذشت قرن ها هنوز به عنوان یکی از مهمترین درآمدهای بودجه دولتها می باشد، اخذ عوارض ازکالاهای تجاری است. در زمانهای گذشته، کشور ایران بنا به موقعیت پهناور جغرافیایی خود سه قاره آسیا، اروپا وآفریقارا بهم متصل می کرد به همین لحاظ بازرگانان ایرانی کالاهای هندی و چینی مانند نیشکر ، ابریشم، صندل، آبنوس، کندر، میخک، مُشک، خُتن و… را از مسیر جاده ابریشم به کشور روم برده، در مقابل اجناسی مانند مرجان دریای سرخ، بلور و نیز دیبای رومی را همراه خود به کشورهای مقابل می آوردند و از این راه نه تنها منافع سرشاری نصیب خود می کردند، بلکه با پرداخت عوارض راهداری و واردات

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه رایگان درموردشورای امنیت، سازمان ملل، حقوق بشر، سازمان ملل متحد

0 thoughts on “پایان نامه با واژگان کلیدی قاچاق کالا، تجارت خارجی، اقتصاد ایران، بخش غیر رسمی

دیدگاهتان را بنویسید