شکل(۳-۴) اندازه گیری قد ایستاده………………………………………………………………………………………………………………………۲۸
شکل(۳-۵) اندازه گیری قد نشسته……………………………………………………………………………………………………………………….۲۸
شکل(۳-۶) اندازه گیری طول ران………………………………………………………………………………………………………………………..۲۹
شکل(۳-۷) اندازه گیری طول ساق پا……………………………………………………………………………………………………………………۲۹
شکل(۳-۸) اندازه گیری طول دو دست………………………………………………………………………………………………………………..۲۹
شکل(۳-۹) اندازه گیری طول بازو……………………………………………………………………………………………………………………….۳۰
شکل(۳-۱۰) اندازه گیری طول ساعد…………………………………………………………………………………………………………………..۳۰
شکل(۳-۱۱) اندازه گیری طول کف دست…………………………………………………………………………………………………………….۳۰
شکل(۳-۱۲) اندازه گیری طول آرنج تا نوک انگشت………………………………………………………………………………………………۳۱
شکل(۳-۱۳) اندازه گیری عرض شانه…………………………………………………………………………………………………………………..۳۱
شکل(۳-۱۴) اندازه گیری عرض زانو……………………………………………………………………………………………………………………۳۱
شکل(۳-۱۵) اندازه گیری عرض مچ پا…………………………………………………………………………………………………………………۳۲
شکل(۳-۱۶) اندازه گیری عرض مچ دست……………………………………………………………………………………………………………۳۲
شکل(۳-۱۷) اندازه گیری عرض آرنج………………………………………………………………………………………………………………….۳۲
شکل(۳-۱۸) اندازه گیری دور سینه……………………………………………………………………………………………………………………..۳۳
شکل(۳-۱۹) اندازه گیری دور شکم……………………………………………………………………………………………………………………..۳۳
شکل(۳-۲۰)اندازه گیری دور لگن……………………………………………………………………………………………………………………….۳۳
شکل(۳-۲۱) اندازه گیری دور مچ پا…………………………………………………………………………………………………………………….۳۴
شکل(۳-۲۲) اندازه گیری دور ران……………………………………………………………………………………………………………………….۳۴
شکل(۳-۲۳) اندازه گیری دور بازو………………………………………………………………………………………………………………………۳۴
شکل(۳-۲۴) اندازه گیری دور ساق پا………………………………………………………………………………………………………………….۳۴
شکل( ۳-۲۵) تست ۲۰ متر………………………………………………………………………………………………………………………………..۳۵
شکل(۳-۲۶)آزمون ایلینویز…………………………………………………………………………………………………………………………………۳۵
فهرست پیوست ها
پیوست ها صفحه
پیوست شماره ۱ : فرم دعوت به همکاری و رضایت نامه……………………………………………………………….۷۶
پیوست شماره ۲ : فرم اندازه گیری فاکتور های آنتروپومتریکی،سرعت و چابکی……………………………….۷۷
چکیده:
هدف از انجام این پژوهش تعیین شاخص های آنتروپومتریک بازیکنان پست های مختلف فوتبال و هندبال و رابطه آنها با سرعت و چابکی می باشد. ۲۲ مورد شاخص آنتروپومتریک در ۵۸ بازیکن (در هندبال میانگین سن ۰۷/۲۲، قد ۶۱/۱۸۲، وزن ۹۲/۸۲، وانحراف استاندارد سن ۲۴/۲، قد ۴۸/۵، وزن ۴۲/۵٫ و درفوتبال میانگین سن ۳۳/۲۵، قد ۶۷/۱۸۲، وزن ۶۰/۷۶، وانحراف استاندارد سن ۴۷/۳، قد ۷۳/۴، وزن ۳۴/۶٫ ) شاغل در لیگ استان گیلان در رشته های ورزشی فوتبال و هندبال اندازه گیری شد. میزان چابکی و سرعت آزمودنیها در قالب دو آزمون چابکی ایلینویز و ۲۰ متر سرعت در هر دو گروه هندبال و فوتبال اندازه گیری شد. برای بررسی طبیعی بودن توزیع داده ها در هر یک از اندازه گیریهای انجام شده از آزمون کالموگراف- اسمیرنوف استفاده شد. برای مقایسه شاخصهای آنتروپومتریک بین پستهای مختلف از آزمون تجزیه و تحلیل واریانس و آزمون تعقیبی گابریل و برای بررسی ارتباط شاخصهای آنتروپومتریک با سرعت و چابکی از ضریب همبستگی پیرسون استفاده گردید. کلیه آزمونهای آماری توسط نرم افزار SPSS نسخه ۱۸ در سطح معنیداری(۰۵/۰ p <) انجام شد.
نتایج آزمون گابریل با مقایسه زوجی شاخصهای عرض زانو و عرض مچ پا بازیکنان هندبال در پستهای مختلف نشان داد که شاخص عرض زانو در دروازهبانان نسبت به بازیکنان خط زن به طور معنیداری بیشتر بود. همچنین شاخص عرض مچ پا نیز در دروازه بانان نسبت به بازیکنان گوش به طور معنیدار بیشتربود. همچنین مقایسه زوجی شاخصهای وزن و طول دو دست بازیکنان فوتبال در پستهای مختلف نشان داد که شاخص وزن در مدافعین و هافبکها به طور معنیداری از مهاجمین بیشتر بود. طول دو دست در دروازهبانان به طور معنیداری از مهاجمین بیشتر بود. شاخصهای قد و قد نشسته بازیکنان فوتبال در پستهای مختلف نشان داد که شاخص قد در دروازهبانها و هافبکها به طور معنیداری از مهاجمین بیشتر بود. همچنین شاخص قد نشسته نیز در مدافعین به طور معنیداری از مهاجمین بیشتر بود.
نتایج نشان داد که از بین شاخصهای آنتروپومتریک هندبالیستها، وزن، قد نشسته، عرض آرنج و دور مچ پا با میزان سرعت و طول ساق پا، طول ساعد، آرنج تا نوک انگشت، دور سینه، و دور ران با میزان چابکی رابطه منفی، معنیدار و دور بازو با میزان چابکی رابطه مثبت و معنیداری داشتند (۰۵/۰ P<). از بین شاخصهای آنتروپومتریک فوتبالیستها، قد، قد نشسته، طول ران، طول دو دست، آرنج تا نوک انگشت، عرض زانو، عرض مچ پا، و دور شکم با میزان سرعت، طول دو دست، طول بازو، دور لگن، و دور شکم با میزان چابکی رابطه منفی و معنیداری داشتند (۰۵/۰ P<). با توجه به مطالعات وبررسی های که انجام شد به این نتیجه رسیدیم که در پست های مختلف فوتبال، دروازه بان ها و مدافع ها نسبت به هافبک ها، وهافبک ها نیز نسبت به مهاجم ها از جثه بزرگ تری برخوردار باشند. ودرپست های مختلف هندبال هم دروازه بان ها و بغل زن ها نسبت به خط زن ها، وخط زن ها نسبت به گوش زن ها جثه بزرگ تری برخوردار باشند.
واژه های کلیدیفوتبال، هندبال، آنتروپومتری، سرعت، چابکی.
فصل اول
۱-۱٫ مقدمه
در حال حاضر در تمام رشته های ورزشی از علوم مذکور و نیز تکنولوژی های مختلف در جهت هر چه بهتر اجرا نمودن حرکات و مهارت های ورزشی و پیاده نمودن تاکتیک های مختلف تیمی جهت کسب موفقیت استفاده می شود . از جمله رشته هایی که توانسته است از ابعاد مختلف علوم بهره کافی ببرد رشته ورزشی فوتبال[۱] می باشد.فوتبال، پرطرفدارترین ورزش دنیا است که توسط بسیاری از مردان، زنان، کودکان و بزرگسالان در سطوح مختلف رقابتی انجام می گیرد که تعداد شرکت کنندگان در ۲۰۸ کشور برای رسیدن به سطح حرفه ای ۲۰۰ هزار نفر و در سطح آماتور ۲۰۰ میلیون نفر تخمین زده شده(۲۸). بیشتر بازیکنان طی مسابقه فوتبال (۹۰ دقیقه)،به طور معمول مسافتی بین ۱۲-۱۰ کیلومتر در شدت نزدیک به آستانه بی هوازی (۹۰-۸۰ درصد حداکثر ضربان قلب یا ۸۰-۷۰ درصد حداکثر اکسیژن مصرفی) می دوند(۱۹،۳۳). بر همین اساس، تخمین زده شده است سوخت و ساز هوازی،۹۰ درصد از هزینه انرژی یک بازیکن را طی مسابقه فوتبال تامین می کند(۳۳،۱۹). در میان این فعا لیت با زیکن به بسیاری از حرکات انفجاری از قبیل پرش ها، شوت زدن ها، تکل ها، چرخش ها، استارت ها، تغییر موقعیت و از همه مهم ترفعالیت هایی که بازیکن به طور مستقیم درگیر بازی با توپ و رقابت بر ای تصاحب آن است، نیاز دارد(۳۸). با توجه به ماهیت فوتبال ابعاد بزرگ بدن می تواند به اجرای حرکات سریع، قدرتمند بپردازد(۶۰). همچنین متغیرهای مهم برای اندازه گیری عملکرد در فوتبال شرایط فیزیکی، مهارت های فنی وتکنیکی است(۵۰) .فوتبال با داشتن بیش از ۲۰۰ عضو در فدراسیون بین المللی فوتبال[۲] یکی از رایج ترین ورزش ها در جهان محسوب می شود. تعداد زیاد تماشاگران و علاقمندان به این رشته ورزشی نمایانگر این مطلب است و این همه بخاطر جذابیت و زیبایی خاص فوتبال می باشد که توانسته است به عنوان یک ورزش کامل و پر تحرک در جهان مطرح شود(۴۵). حضور بیش از اندازه تماشاگران در دیدارهای داخلی، ملی، قاره ای و جهانی در ورزشگاه ها و ایجاد سیستم های ماهواره ای و برخورداری از بینندگان چند صد میلیونی پخش تلویزیونی، فوتبال را به عنوان مردمی ترین ورزش جهان معرفی کرده است(۱۰). هندبال[۳] که یک ورزشی پرتحرک و در ردیف ورزش های خشن معرفی شده در مدت یک ساعت و یا حتی بیشتر بازی می شود، و از مجموعه مهارت ها و حرکات مثل دویدن- راه رفتن- پریدن – توقف کردن – عقب و جلو رفتن – پرتاب کردن و برخوردهای فیزیکی در دفاع و حمله…تشکیل شده است . از بررسی تحقیقات داخلی و خارجی چنین نتیجه گیری می شود که بین ویژگی های پیکر سنجی و آمادگی های عمومی ورزشکاران هندبال ارتباطی قوی وجود دارد. بطوریکه اکثراً اندازه قد، ابعادبدنی، جثه قوی، بلندی طول اندام بالائی، اندازه وجب دست پرتاب را جزء فاکتورهای اصلی و عمومی بازیکنان می دانند. علاوه بر ویژگی های عمومی فوق خصوصیات بازیکنان در هر پست مختلف بازی هندبال با یکدیگر متفاوت است که در انتخاب افراد می بایست ملاک قرار گیرد(۵).
امروزه در سطوح بالای ورزشی، استعداد یابی از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است ومتخصصین وکارشناسان زبده حیطه علوم ورزشی فاکتورهای مختلفی را در سوق دادن یک شخص بسوی ورزش خاصی در نظر می گیرند. یکی از مهمترین شاخص های استعداد یابی اندازه های بدنی وارتباط آن با فاکتورهای مهم مورد نیاز یک رشته ورزشی می باشد. بنابر این کشف و شناسایی استعداد در ورزش های تیمی مشکل تر از ورزش های انفرادی نظیر دو و میدانی، دوچرخه سواری و قایقرانی است، چراکه تعیین عوامل پیش بینی کننده عملکرد در این رشته های ورزشی آسان تر است و در گذشته توسط متخصصین مشخص شده اند(۴۸).
در ادامه اشاره ای هم به چابکی و سرعت داشته باشیم .قابلیت تغییر مسیر حرکت، تغییر وضعیت بدن و یا هر دوی آنها و داشتن عکس العمل های مناسب که در حداقل زمان و با مهارت، دقت، تعادل[۴] و سرعت انجام می شود را چابکی[۵] گویند(۱۳).چابکی یکی از عوامل بسیار ضروری برای ورزشکاران و مجموعه ای از عوامل جسمانی دیگر از قبیل سرعت[۶]، سرعت عکس العمل، قدرت[۷] و هماهنگی و تعادل است. بنابراین فرد چابک باید کلیه عوامل جسمانی[۸] فوق را در حد قابل قبول داشته باشد. با این حال می توان گفت که چابکی در ورزش ها و عملکردهای مختلف ورزشی متفاوت بوده و ورزشکار در هر حرکت ورزشی به بعضی از عوامل جسمانی احتیاج بیشتری دارد(۱۳). به طور مثال یک مشت زن باید با چابکی خویش را از ضربات حریف مصون دارد او در این عمل با سرعت عکس العمل خویش از ضربات حریف می گریزد و یا یک وزنه بردار نیز بعد از آنکه در شروع حرکت خویش وزنه را تا حد مطلوب بالا کشید با چابکی خویش که در این حالت بیشتر شامل سرعت حرکت و سرعت تغییر مسیر است زیر وزنه قرار می گیرد. چابکی می تواند عمومی باشد و شامل همه بدن فرد شود در مثال های بالا کلیه بخش های بدن در چابکی شرکت دارند. گاه نیز از چابکی موضعی بحث به میان می آید که این نوع از چابکی در ارتباط با یک بخش از بدن خواهد بود ( چابکی یکی از اندامها مثل دست و پا). برای مثال یک والیبالیست در لحظه ای که با یک حرکت دست از خوابیدن توپ در زمین جلوگیری می کند از چابکی موضعی استفاده نموده است. فاکتور چابکی در بسیاری از فعالیت های ورزشی به عنوان عامل تعیین کننده موفقیت است. استارت های سریع، توقف های ناگهانی و تغییرات سریع در مسیر حرکت می تواند نمونه هایی از چابکی باشند(۴۱).
رابطه شاخص های آنتروپومتریک[۹] با فاکتورهای مختلف آمادگی جسمانی در برخی از مطالعات مورد بررسی قرار گرفته است.امروزه عوامل آمادگی جسمانی را به دو بخش، یعنی آمادگی جسمانی مرتبط با سلامتی و آمادگی حرکتی تقسیم بندی کرده اند. آمادگی جسمانی مرتبط با سلامتی، به توسعه ویژگی های مورد نیاز برای اجرای عملکرد خوب و همچنین حفظ شیوه زندگی سالم توجه می کند که شامل قدرت و استقامت عضلانی، استقامت قلبی_تنفسی (آمادگی هوازی)، انعطاف پذیری و ترکیب بدن می باشد(۲۴). همچنین عوامل آنتروپومتریک مثل وزن و درصد چربی نیز با سلامت و طول عمر انسان در ارتباط نزدیک می باشند(۳۴). بر این اساس، یکی از روش های علمی و معتبر برای ارزیابی سلامت افراد در تمام سنین، سنجش ترکیب بدنی و آمادگی جسمانی می باشد(۲۳). از این رو،محققین معتقدند که اندازه گیری عوامل آنتروپومتریک و آمادگی جسمانی باید به عنوان یک عامل سلامتی و شاخصی از شیوه زندگی سالم برای توسعه استانداردهای رشد ملی کودکان و نوجوانان در نظر گرفته شود.
۱-۲٫ بیان مساله
شناخت کافی از علوم مختلف ورزش در رسیدن به اوج موفقیت اهمیت بسیاری دارد، اما به کارگیری این علوم بدون تعیین پیش نیازهای اولیه فرصت به کارگیری مفید علوم را محدود می کند. با توجه به این، از جمله وظایف مربیان، غیر از آگاهی از علوم ورزشی، توانایی در انتخاب نیروی مستعد برای رشته مورد نظر است، که به نظر بیشتر صاحب نظران و متخصصان فن، عاملی فوق العاده مهم و پیش نیاز اولیه و لازم برای موفقیت درورزش است. بی شک بی توجهی به برخی از عوامل یا پیش نیازهای اولیه و تعیین کننده که تحت عنوان استعدادیابی مطرح است، اگرچه احتمال موفقیت را ناممکن نمی سازد، بی تردید احتمال آن را محدود و ضعیف خواهد کرد. این پیش نیازها ممکن است دارای جنبه های آنتروپومتریکی، فیزیولوژیکی[۱۰]، مهارتی، روانشناختی و … باشد(۱۵). آنتروپومتری نیز مانند دیگر بخش های علمی به قوانین خاص اندازه گیری بستگی دارد، که توسط شاخص های استاندارد ملی و بین المللی مشخص می شود(۳۸). در زمینه کسب پیروزی و موفقیت برای ورزشکاران، دو عامل وراثت و محیط مطرح است. با توجه به این مسئله، دست یافتن به مقام های قهرمانی در سطوح مختلف نیز می تواند ریشه در رابطه انسان با عوامل مذکور داشته باشد، ازاین رو شناخت تفاوت های فردی، لازم و ضروری است. رشته های ورزشی و مهارت های خاص هر رشته مستلزم ترکیبی از عواملی همچون ساختار بدنی، قدرت، استقامت، توان، چابکی، سرعت واکنش و… است(۱۵).
در مطالعه ای شاخص های تیپ بدنی در تعدادی از ورزشکاران مرد اندونزیایی در تعدادی از ورزش ها گزارش کردند، این افراد از ورزش های بدمینتون، فوتبال، والیبال انتخاب شده بودند و در سنین ۲۰ تا ۳۰ سال قرار داشتند. گروه کنترل نیز از دانشجویان غیر ورزشکار انتخاب شدند. بنابر نتایج به دست آمده، فوتبالیست ها متوزان بودند، بازیکنان بدمینتون نسبتاٌ تیپ بدنی متوسطی داشتند و بازیکنان والیبال عضلانی– لاغر و دانشجویان (گروه کنترل) لاغر– عضلانی بودند. در مقایسه با میانگین جهانی در هر یک از ورزش ها، بازیکنان اندونزی یایی کوتاه تر و سبک تر بوده و در مقابل بازیکنان بدمینتون جنوب استرالیا که تیپ عضلانی بودند، این بازیکنان پیکر متوسطی داشتند. بازیکنان والیبال در سطح جهانی از نظر تیپ بدنی به دو گروه لاغر- عضلانی و عضلانی – لاغر تقسیم شده که والیبالیست های اندونزی یایی در گروه دوم قرار گرفتند(۴۱).
بازیکنان نخبه فوتبال به طور نسبی از ابعاد بدنی یکسانی برخوردار نیستند. میانگین قد و وزن ۹ گروه فوتبالیست حرفه ای به ترتیب ۱۵/۰ ± ۷۷/۱ متر و ۶/۱ ± ۷۴ کیلوگرم گزارش شده است(۴۸). بازیکنان قدبلند با هدف مشخصی و در پست های مشخصی مانند دروازبان، دفاع میانی و مهاجم میانی بکار می روند. در یک مطالعه که روی ۶۵ بازیکن نخبه دانمارکی انجام شد، دروازه بان ها و مدافعان میانی از سایرین بلندتر و سنگین تر بودند و میانگین قد و وزن بازیکنان هافبک، مهاجمان و مدافعان کناری مشابه بود(۱۱). مشاهدات مشابهی در مطالعات دیگر گزارش شده است هر گروه از بازیکنان دانمارکی دامنه بزرگی از یک متغیر مشاهده شد (بلند ترین مهاجم ۹۰/۱ متر، کوتاه ترین مهاجم ۱٫۶۷ متر). این پراکندگی در اندازه ها ممکن است ناشی از نقش تاکتیکی باشد که به هریک از بازیکنان اختصاص داده می شود. بازیکنان با قد بلند می تواند هدفی برای ارسال پاس های بلند و بازیکنان با قد کوتاه برای حمل توپ در عمق دفاع حریف بکار گرفته شوند(۴۴). در مطالعات دلامار[۱۱] وهمکاران (۱۹۸۷) هندبال ورزشی با مهارتهای پیچیده است که بازیکنان آن نیاز به سطح بالایی از آمادگی هوازی و غیر هوازی دارند. توانایی های حرکتی، سرعت، پرش، انعطاف پذیری و سرعت پرتاب از ویژگی های اصلی فعالیت در این رشته ورزشی است که می تواند عملکرد تیمی را تحت تاثیر قرار دهد. عملکرد موفق با توان انفجاری دست ها و پاها، سرعت و سطح مطلوبی از حس حرکت در کنترل توپ، مرتبط است(۱۴).به عبارت دیگر، بازیکنان مدرن هندبال امروز به ابعاد طولی قابل توجهی از قبیل قد، طول دو دست (آرم اسپن) و طول و عرض کف دست نیاز دارند(۵۱). به طوری که نیمرخ آنتروپومتریک می تواند نقش حمایتی برای بازیکنان در شرایط واقعی رقابت داشته باشد(۵۵). طول بلند تر اندام فوقانی می تواند با پرتاب های سریع تر همراه باشد.و طول و عرض بیشتر کف دست مهارت های بازیکن را در دریبل زدن، پاس دادن، دریافت و پرتاب توپ افزایش می دهد(۵۳). زاپارتیدیس و همکاران در مطالعه ای به مقایسه آمادگی جسمانی و شاخص های آنتروپومتری بازیکنان جوان هندبال در سطوح مختلف پرداختند. در این مطالعه مشاهده شد که بازیکنان زن و مرد انتخاب شده به لیست اولیه تیم ملی یونان نسبت به انتخاب نشده ها به طور معنا داری از قد بلندتر و طول دو دست بیشتری برخوردارند. این تفاوت در بین بازیکنان پست عقب به طور چشمگیری نمایان بود. این متغیرها در تیم هندبال از اهمیت بالایی برای عملکرد بهتر برخوردارند. بازیکنان عقب بطور قابل توجهی از قدهای بلندتر و اندام های بزرگتری برخوردارند. این بازیکنان نقش سازماندهی تیم، دفاع در مقابل بازیکنان حریف هنگام شوت زدن، اجرای شوت های از راه دور و اجرای شوت از روی دست های بازیکنان حریف را دارند(۶۱). نسبت طول دودست به قد بازیکنان نخبه باید بین ۰۵/۱ تا ۰۶/۱ باشد(۳۵،۵۴).به علاوه، گزارش شده است که بازیکنان با طول دو دست بیشتر از پرتاب های سرعتی تری برخوردارند(۵۳).
همچنین نشان دادند که طول و عرض کف دست بازیکنان انتخاب شده نیز بالاتر بود اما این تفاوت به لحاظ آماری معنا دار نبود. این متغیر با کنترل توپ و اجرای پرتاب های سریعتر مرتبط است. این محققان بیان می کنند که طول کف دست آزمودنی هایشان در حد قابل قبولی قرار داشت چراکه طول کف دست مطلوب باید حداقل به اندازه قطر توپ باشد(۶۱).
چابکی یکی از فاکتورهای مهم آمادگی جسمانی محسوب می شود که در بسیاری ار ورزش ها فاکتوری تعیین کننده است. به توانایی تغییر سریع وناگهانی جهت حرکت وسرعت همراه باحفظ تعادل گفته می شود(۴۲). اهمیت سرعت تا جایی است که دویدنهای با شدت بالا و فعالیتهای سرعتی فاکتورهای تعیین کنندهای در عملکرد بازیکنان فوتبال هستند. هندبال نیز یک بازی گروهی است که بازیکنان برای موفقیت به ویژگی ها و مهارت های مهمی چون درک موقعیت، درایت، دقت[۱۲]، چابکی، سرعت عمل و عکس العمل در اجرای مهارت ها در حد بسیار مطلوبی نیاز دارد(۵).
مطالعات انجام شده در زمینه رابطه بین آنترو پومتری وفاکتورهای آمادگی جسمانی اندک می باشد. با این حال مطالعات انجام شده در این زمینه محدود می باشند. بنابراین در مطالعه حاضر برآنیم تا به بررسی تفاوت برخی از شاخص های آنتروپومتریک بازیکنان فوتبال و هندبال در پستهای مختلف بپردازیم. همچنین رابطه این شاخص ها با دو فاکتور سرعت و چابکی مورد بررسی قرار می گیرد.
۱-۳٫ اهمیت و ضرورت تحقیق

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است