تسهیلات با سررسیدهای طولانی اعطاء نموده و نقدینگی را کاهش دهد و یا دارایی هایی با سررسیدهای کوتاه مدت تر را انتخاب و درجه بالایی از نقدینگی را تامین نماید؟ این ها سؤالاتی هستند که مدیران بانک ها همیشه با آن ها درگیرهستند (رستمی و همکاران ، ۱۳۹۰، ص ۲۰).
باید توجه نمود که مدیران، به عنوان سرمایه های انسـانی، حیاتی ترین عنصر راهبـردی و اساسی ترین راه بـرای افـزایش اثربخـشی و کارائی[۳] سازمان هستند. در این میان هوش هیجانی[۴]به عنوان ابزاری نوین و شایستـه در اختیار مدیران بانـک ها برای هدایت افراد درون سازمان و مشتریان برون سازمانی و تامین رضایت این افراد محسوب می شود. گلمن[۵] معتقد است هوش هیجانی در تمامی رده های سازمانی کاربرد زیاد دارد، اما در رده های مدیریتی اهمیتی حیاتی می یابد . زیرا شرایطی که در رأس سلسله مراتب سازمانی به وجود می آید، سریع تر گسترش می یابد، چرا که افراد به مدیر و فرد بالا دست خود نگاه می کنند(ودادی و همکاران ،۱۳۸۸،ص۳). بنابراین هوش هیجانی مدیران می تواند پشتیبانی باشد برای این که بتوانند کارکنان را به صورت خودجوش به سمت هدفی خاص پیش ببرند (ناظم و لاجوردی ،۱۳۹۰، ص ۱۲۹) . مدیران برخوردار ازهوش هیجانی، رهبران مؤثری هستند که اهداف را با حداکثر بهره وری[۶]، رضایت مندى و تعهد[۷] کارکنان محقق می سازند (کیوان لو و همکاران،۱۳۸۹،ص ۴۸).
محقـقان اعتقـاد دارند که از روی هـوش هیـجانی می تـوان عملکـرد شغلی[۸] را نیز پیش بینـی کرد (Day and Carroll,2004,P.1443). گلمن (۱۹۹۸)، براین باور است که هوش هیجانی نوع دیگری از هوش است که مشتمل بر شناخت احساسات خویشتن و استفاده ازآن برای اتخاذ تصمیم های مناسب در زندگی است (et. al.,2013,p.658 Sanchez-Ruiz) . به عبارت دیگر هوش هیجانی بیانگر توانائی اداره مطلوب خلق و خو، وضع روانی و کنترل استرس ها[۹] است و در واقع عاملی است که به هنگام ناکامی در دستیابی به هدف، در شخص ایجاد انگیزه و امید می کند (رضائیان و کشته گر،۱۳۸۷،ص۳۰ ).
نتایج تحقیقات نشـان می دهـد که سطــح بالاتری از هوش هیجانی منجر به ارائه سطح بالاتری از عملکرد در افراد می گردد (Lyons&Schneider,2005,P.693) و بـا افزایش سابقـه کاری، هوش هیجـانی در افراد بیشتر شکل می گیـرد و به تکـامل می رسد (راد و همکاران ، ۱۳۸۹، ص۱۷۴) . با این توضیحات تحقیق حاضر می کوشد به بررسی رابطه بین هوش هیجانی مدیران و عملکرد مالی شعب بانک های استـان گیلان بپردازد.
۱-۲ بیان مسأله
در حال حاضر با توجه به تعداد قابل توجه بانک ها و موسسات مالی و اعتباری در کشور، همچنین با توجه به این که بسیاری از بانک های دولتی ونیز تبدیل تعاونی های اعتبار و موسسات مالی اعتباری به بانک، ارزیابی عملکرد مالی آن ها اهمیت ویژه ای پیدا کرده است ( موتمنی و همکاران، ۱۳۸۹،ص۱۴۱) . عموماً منظور از عملکرد شعب بانک ها، افزایش حجم سپرده (جذب سپرده،فرایند جمع آوری و جذب نقدینگی در قالب انواع سپرده های مردمی اعم از دیداری، غیر دیداری، کوتاه مدت و بلند مدت) می باشد، که به عنوان شاخص عملکردی در نظـر گـرفتـه می شود .رابینز[۱۰] معتقد است عملکرد یعنی محاسبه و یا سنجش نتیجه ها. به طور کلی عملکرد سازمانی به عنوان شاخصی است که میزان دستیابی یک سازمان به اهداف خود را مورد سنجش قرار می دهند et. al ,2012,P.3) .( Wagner
برای ارزیابی عملکرد معیارهای متعدّدی وجود داشته ولی در گذشته بیشتر از معیارهای مالی استفاده شده است، از دهه ۱۹۸۰ بسیاری از محققان معیارهای مالی و مبتنی بر عملکرد را مورد تأکید قرار داده اند (رهنورد ، ۱۳۸۷، ص۱۱۰).
نیلی[۱۱] و همکارانش اندازه گیری عملکرد را به عنوان فرایند کمی سازی فعالیت تشریح می کنند. در این تعریف اندازه گیری، فرایند کمی سازی است و فعالیت با عملکرد مرتبط است. یکی از نیازهای هر سیستم ارزیابی عملکرد وجود یک زمینه شفاف بین شاخص های عملکرد در سطوح سلسله مراتبی مختلف سازمان است به گونه ای که هریک از واحدها در جهت رسیدن به اهداف یکسان تلاش کنند . اجرای مؤثر برنامه ها و ارزیابی عملکرد در هر سازمانی ضروری است. عملکرد سازمانی شیوه ای است که سازمان بتواند کارها یا وظایف خود را به نحو عالی انجام دهد (روستا ، ۱۳۸۳،ص۲۵). به طور کلی نظام ارزیابی عملکرد را می توان فرایند سنجش و اندازه گیری و مقایسه میزان و نحوه دستیابی به وضعیت مطلوب دانست ( عفتی داریانی و دیگران، ۱۳۸۶،ص۵).یکی از عواملی که عملکرد کارکنان را تحت تأثیر قرار می دهد هوش هیجانی[۱۲] می باشد (سرافرازی و معمارزاده، ۱۳۸۹، ص۶۴)، در این میان هوش هیجانی به عنوان ابزاری نوین و شایستـه در اختیار مدیران بانـک ها برای هدایت افراد درون سازمان و مشتریان برون سازمانی و تأمین رضایت این افراد محسوب می شود.
هوش هیجانی مهارتی است که دارنده آن می تواند از طریق خوآگاهی روحیات خود را کنترل کند، از طریق خود مدیریتی آن را بهبود بخشد، از طریق همدلی تأثیر آن ها را درک کند و از طریق مدیریت روابط به شیوه ای رفتار کند که روحیه خود و دیگران را بالا برد. هوش هیجانی اشاره به رفتارهای مربوط به احساسات و توانایی های خود درک شده افراد دارد و در واقع مربوط به درک، بیان، جذب و تنظیم احساسات افراد است که منجر به رشد عاطفی و فکری می گردد (Day & Carroll,2004,P.1444) که در زمینه قابلیت های شخصی با مؤلفه های خود آگاهی[۱۳] (آگاهی هیجانی، خودارزیابی صحیح و اعتماد به نفس) و خود مدیریتی[۱۴] (خود کنترلی، وظیفه شناسی، قابل اعتماد بودن، انطباق پذیری و نوآوری) و در زمینه قابلیت های اجتماعی با مولفه های آگاهی اجتماعی[۱۵] (نفوذ گذاری، ارتباطات، مدیریت تضاد، رهبری، تسریع تغییر، پیوند سازی، تشریک مساعی، مشارکت و ظرفیت های گروهی) و مدیریت روابط[۱۶] ( شناخت و درک دیگران، بالندگی دیگران، خدمت مداری، هدایت تنوع و آگاهی سیاسی) بیان می گردد (قورچیان و محمدخانی ، ۱۳۸۹ ، ص۱۳۴) .
گلمن معتقد است هوش هیجانی در تمامی رده های سازمانی کاربرد زیادی دارد اما در رده های مدیریتی اهمیتی حیاتی می یابد زیرا شرایطی که در رأس سلسله مراتب سازمانی به وجود می آید سریع تر گسترش می یابد چرا که هر فردی به مدیر و فرد بالادست خود نگاه می کند، در سازمان های خدماتی به خصوص بانک ها ، نیروی انسانی و به خصوص مدیران از اهمیت ویژه ای برخوردارند، مدیران با کارکنان در ارتباط نزدیک هستند و کارکنان نیز با مشتریان ارتباط نزدیک دارند (ودادی و همکاران، ۱۳۸۸،ص۳). توجه به هیجان ها و کاربرد مناسب آن ها در روابط انسانی، درک هیجان های خود و دیگران و مدیریت آن ها بسیار مهم می باشد ( جهانیان،۱۳۸۹،ص۱). تحقیقات نشان داده است که در بانک ها روسای شعبی که از هوش هیجانی بالاتری برخوردار هستند در کارها حساب شده تر عمل می کنند ، انعطاف پذیری بیشتری داشته و با ارباب رجوع رفتار مناسب تری می نمایند ، در تصمیم گیری هایشان سنجیده تر عمل می کنند و الگوئی برای کارکنان گروه خود به حساب می آیندBarchard,2001,p.1).)، واضح است که تمام این هنجارها در افزایش عملکرد مالی بانک ها نقش مهمی را ایفا می کند .
از آن جا که تأثیر هوش هیجانی مدیران در سازمان های مختلف متفاوت است تلاش شده است که تأثیر هوش هیجانی مدیران بر عملکرد مالی بانک ها مورد بررسی قرار گیرد به طوری که سئوال اصلی آن است که ” آیا بین هوش هیجانی مدیران و عملکرد مالی مدیران شعب بانک ها با توجه به سابقه کاری آن ها رابطه ای مثبت وجود دارد ؟”
۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق
موسسات مالی مهم ترین نهادهای اقتصادی یک کشور به شمار می روند که رشد و شکوفائی اقتصاد کشور در گرو رشد و توسعه آن ها می باشد . در کشورهای در حال توسعه به علت عدم توسعه بازارهای مالی مؤسسات مذکور نیز کارائی لازم را ندارند (ریاضت،۱۳۸۱ ،ص۱۳۶). بانک ها محل امن و مناسبی برای نگهداری دارایی های نقدی افراد بوده و با ارائه خدمات مناسب مالی و تنوع بخشیدن به حساب های خود با عرضه انواع حساب ها ، متناسب با نیازهای افراد مختلف در زمان های گـوناگون به صـورت مهم ترین مر کز جمع آوری دارایی های نقدی عمل می نمایند . از سوی دیگر، بانک ها پروژه های مختلف سرمایه گذاری را تأمین مالی می کنند و هر اقتصاد پویایی برای تداوم رشد و توسعه خود نیاز به جریان دائمی سرمایه گذاری دارد . لذا بانک ها به عنوان واسطه وجوه، بایستی با شناخت کامل عوامل مؤثر بر جذب سپرده های بانکی، در جهت افزایش این منابع بکوشند در این راستا عملکرد بانک ها به عنوان شاخصی در جهت موفقیت بانک ها در نظر گرفته شده است . عملکرد یک سازمان میزان موفقیت یک سازمان در خلق ارزش برای قسمت های مختلف بازار است . عملکرد بر اساس دستیابی به اهداف کسب و کار از طریق واحدهای مختلف تعیین می شود . سازمان های با عملکرد مطلوب ارزش را در طول زمان خلق می نمایند، این امر در سازمان های با عملکرد نامطلوب صورت نمی گیرد . بنابراین ، خلق ارزش و عملکرد سازمان تنها از منظر قسمت های مختلف بازار قابل ارزیابی است (سایمونز، ۱۳۸۵، ص ص ۲۵۰-۲۴۹) ، زیرا تمام تلاش های یک سازمان درتمامی حوزه ها بایستی در عملکرد آن مشخص باشد و اغلب سازمان ها با بهره گرفتن از ابزارها و مکانیزم های گوناگون سعی در بهبود عملکرد خود دارند، به این منظور سنجش وضعیت عملکرد از مقوله های مهم و مورد توجه سازمان ها است (Lin & Kuo,2007,P.1066). به طور کلی عملکرد سازمانی به عنوان شاخصی است که میزان دستیابی یک شرکت به اهداف خود را مورد سنجش قرار می دهند et. al ,2012,P.3) .( Wagner با توجه به این که بانک ها به عنوان مهم ترین نهادهای بازار مالی در ایران به دلیل عدم گسترش بازارهای مالی از یک سو و ملی بودن بانک ها از سوی دیگر از کارائی مطلوبی برخوردار نبوده اند، لذا چنین به نظر می رسد که ارزیابی عملکرد بانک ها در کشور از اهمیت به سزائی برخوردار می باشد (ریاضت،۱۳۸۱،ص۱۳۶) عملکرد در این تحــقیق یعنی افزایش جذب سپرده مشتریان یا به عبارتی افزایش حجم سپرده ها می باشد . در این میان رابطه میان هوش هیجانی مدیران و عملکرد مورد تأیید قرار گرفته است (Javidparvar et. al.,2013,P.5). این جاست که به ضرورت تأثیر هوش هیجانی مدیران در بهبود عملکرد در یک سازمان پویا پی می بریم. در واقع با شناخت روحیات فردی و نیز اجتماعی افراد و آموزش چگونگی عکس العمل در رویارویی با عوامل محیطی می آموزیم که بهترین رفتار را با مشکلات اداری یا سازمانی داشته باشیم و در مواقع بحران بهترین تصمیم را اتخاذ کنیم (سرافرازی و معمارزاده، ۱۳۸۹،ص۶۵). اهمیت این تحقیق را می توان به بررسی تأثیر رابطه هوش هیجانی مدیران بر بهبود عملکرد بانک ها در جامعه مورد مطالعه دانست.
۱-۴ اهداف تحقیق
اهداف این تحقیق به دو بخش اهداف علمی و اهداف کاربردی تقسیم می شوند که عبارتند از :
الف) اهداف علمی : اهداف علمی به طور مستقل از مسأله تحقیق مشتق می گیرد. در واقع اهداف علمی خود پاسخی به مسأله تحقیق است که مشخص می کند تحقیق چه چیزی را دنبال می کند (خاکی ، ۱۳۷۸ ، ص ۲۹) . با پاسخ به سؤال اصلـی تحقیق در رابطه با سنجـش هـوش هیجانـی مدیران و عملکرد مالی بانک ها، می توان به اهداف مورد نظر دست یافت که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
توصیف متغیرهای عملکردمالی، هوش هیجانی، خودآگاهی، خود مدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط.
تعیین ارتباط متغیرهای تحقیق در قالب مدل ارائه شده.
آزمون فرضیه های تحقیق.
ب) اهداف کاربردی : نتایج این تحقیق می‌تواند در برنامه‌ریزی جهت بهبود عملکرد مالی مدیران متمرکز شود.
۱-۵ چهارچوب نظری تحقیق
چهارچوب نظری بنیانی است که تمامی تحقیق ها بر آن استوار است، این چهارچوب شبکه ای است منطقی، توصیفی و پرورده، مشتمل بر روابط موجود میان متغیرهائی که در پی اجرای فرایندهائی چون مصاحبه، مشاهده و بررسی، پیشینه تحقیق شناسائی شده است. پس از شناسائی متغیرهای مناسب باید شبکه ای از روابط میان متغیرها تدوین شود تا بتوان فرضیه های متناسب با آن ها را پدید آورد و سپس آزمود. در واقع چهارچوب نظری روابط میان متغیرها را مشخص می کند همان گونه که بررسی پیشینه متغیرهائی را که ممکن است حائز اهمیت باشند و در واقع یافته های تحقیق های پیشین هستند را شناسائی می کند، یک چهار چوب نظری خوب نیز در جای خود مبنای منطقی لازم برای تدوین فرضیه های آزمون پذیر را فراهم می آورد (سکاران ، ۱۳۹۰،ص ص ۹۴-۹۵) . بررسی محققان مختلف نشان می دهد که سطــح بالاتری از هوش هیجانی منجر به ارائه سطح بالاتری از عملکرد در افراد می گردد (Lyons&Schneider,2005,P.693) و بـا افزایش سابقـه کاری، هـوش هیجـانـی در افراد بیشتـر شکـل می گیــرد و به تکـامل می رسد (راد و همکاران ، ۱۳۸۹، ص۱۷۴) در این تحقیق از یافته های حاصل از مدل گلمن در سال ۲۰۰۱ برای متغیر هوش هیجانی استفاده شد، عملکرد با بهره گرفتن از معیارهای مالی که شامل منابع،تسهیلات، مطالبات و هزینه ها می باشد سنجیده می شود ، همچنین متغیر هوش هیجانی به عنوان متغیر مستقل شامل ابعاد خودآگاهی، خود مدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابــط می باشـد از طریق مقیاس لیکرت مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. مدل تحقــیق حاضر که در نمودار( ۱-۱ ) آمده است، نشان می دهد که متغیر عملکرد به عنوان متغیر وابسته، هوش هیجانی با مؤلفه های خودآگاهی، خود مدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط به عنوان متغیرهای مستقل و سابقه کاری مدیران به عنوان متغیر تعدیل گر در نظر گرفته شده است.
شکل ۱-۱ مدل مفهومی تحقیق
۱-۶ فرضیه های تحقیق
مطابق مدل ارائه شده فرضیه اصلی تحقیق عبارت است از:
۱٫بین هوش هیجانی و عملکرد مالی مدیران با توجه به سابقه کاری آن ها در بانک رابطه مثبت وجود دارد.
با توجه به فرضیه اصلی تحقیق، فرضیه های فرعی تحقیق عبارتند از :
۱٫بین خودآگاهی و عملکرد مالی مدیران با توجه به سابقه کاری آن ها در بانک رابطه مثبت وجود دارد .
۲٫بین خود مدیریتی و عملکرد مالی مدیران با توجه به سابقه کاری آن ها در بانک رابطه مثبت وجود دارد .
۳٫بین آگاهی اجتماعی و عملکرد مالی مدیران با توجه به سابقه کاری آن ها در بانک رابطه مثبت وجود دارد .
۴٫بین مدیریت روابط و عملکرد مالی مدیران با توجه به سابقه کاری آن ها در بانک رابطه مثبت وجود دارد.
۱-۷ تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق
عملکـرد [۱۷]: بـه چگـونگی دستـیابـی سـازمان به اهـداف بازار وهمچنـین اهـداف مالی اشـاره دارد(Li et al,2006,P109)، عملکرد در لغت یعنی حالت یا کیفیت کارکرد، بنابراین عملکرد سازمانی یک سازه کلی است که بر چگونگی انجام عملیات سازمانی اشاره دارد(رهنورد،۱۳۸۷،ص۱۰۵) همچنین عملکرد سازمانی نتایج قابل اندازه گیری ، تصمیمات و اقدامات سازمانی است که نشان دهنده میزان موفّقیّت در دستاوردهای کسب شده است Tangen,2004 ,P.730)). در تحقیق حاضر متغیر عملکرد با بهره گرفتن از معیـارهای مالی که شامل منابع،تسهیلات، مطالبات و هزینه ها می باشد ،با تهیه گزارشات مالی بانک ها در دوره سه ساله ۹۰ تا ۹۲ بررسی می شود.
هوش هیجانی : صفت هوش هیجانی به عنوان توانائی ها و امیال مربوط به احساسات خود درک شده و میزان کنترل شخص بر هیجان ها و احساسات خود است (Cleveland,2014,P.10) . به اعتقاد سالووی و مایر (۱۹۹۰) ، هوش هیجانی نوعی هوش اجتماعی[۱۸] است که با توانائی نظارت بر هیجانات خود و دیگران، تشخیص آن ها و استفاده از اطلاعات برای راهنمائی اعمال و تفکر خود سروکار دارد ( رهنورد و جویبار،۱۳۸۷، ص ۱۰۶).
اندازه‌گیری میزان هوش هیجانی در زمینه قابلیت های شخصی با مؤلفه های خود آگاهی و خود مدیریتی و در زمینه قابلیت های اجتماعی با مؤلفه های آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط می باشد (قورچیان و محمدخانی ، ۱۳۸۹ ، ص۱۳۴) که به شرح زیر است :
خود آگاهی: توانائی درک احساسات و نقاط قوت و ضعف خود می باشد (رضائیان و کشته گر، ۱۳۸۷، ص ۳۰) این مؤلفه شامل سازه‌های آگاهی هیجانی، خودارزیابی صحیح و اعتماد به نفس می باشد که به وسیله ابزار پرسشنامه اندازه‌گیری خواهد شد.
خود مدیریتی : توانائی اداره حالات ، تنش ها و قابلیت های درونی خود می باشد (رضائیان و کشته گر، ۱۳۸۷، ص ۳۰) این مؤلفه شامل سازه‌های خود کنترلی، وظیفه شناسی، قابل اعتماد بودن، انطباق پذیری و نوآوری می باشد که به وسیله ابزار پرسشنامه اندازه‌گیری خواهد شد.
آگاهی اجتماعی : توانائی درک صحیح افراد و گروه ها می باشد (رضائیان و کشته گر، ۱۳۸۷، ص ۳۰) این مؤلفه شامل سازه‌های نفوذ گذاری، ارتباطات، مدیریت تضاد، رهبری، تسریع تغییر، پیوند سازی، تشریک مساعی، مشارکت و ظرفیت های گروهی می باشد که به وسیله ابزار پرسشنامه اندازه‌گیری خواهد شد.
مدیریت روابط : توانائی ایجاد عکس العمل های مطلوب در دیگران می باشد (رضائیان و کشته گر، ۱۳۸۷، ص ۳۰) این مؤلفه شامل سازه‌های شناخت و درک دیگران، بالندگی دیگران، خدمت مداری، هدایت تنوع و آگاهی سیاسی می باشد که به وسیله ابزار پرسشنامه اندازه‌گیری خواهد شد.
۱-۸ قلمرو تحقیق
یک تحقیق علمی باید دارای حدود و شمول تا حد امکان مشخصی باشد ، زیرا تعیین حدود منطقی و صحیح به دقت علمی و ارزش علمی تحقیق خواهد افزود . این محدوده مشخص می نماید که محقق از لحاظ موضوعی، مکانی و زمانی تحقیق را به چه نحو انجام داده است و تا چه حد توانسته متغیرهای مربوطه را در کنترل داشته باشد . بنابر این با توجه به مطالب مذکور قلمرو تحقیق حاضر را می توان از سه نظر مورد توجه قرار داد :

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.