دومارتن و نوع اقلیم درچند ایستگاه حوزه آبخیز سمبورچای
پارسآباد
مشگینشهر
اردبیل
ایستگاه
۴/۲۶۷
۹/۳۸۳
۹/۳۰۳
متوسط بارش سالانه
۴/ ۱۵
۷/ ۱۰
۲۳/۹
متوسط دمای سالانه
۵۲/۱۰
۵۴/۱۸
۷۷/۱۵
ضریب خشکی دومارتن
نیمهخشک
نیمهخشک
نیمهخشک
نوع اقلیم
۳-۲- نقشههای پارامترهای مؤثر در ایجاد رواناب
شکلهای ۳-۱ تا ۳-۹ به ترتیب نتایج نقشههای تهیه شده DEM، طبقات ارتفاعی، شیب، کلاسهبندی شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، مدل رقومی بارش سالانه و مدل رقومی دمای متوسط سالانه رانشان میدهد.
شکل ۳-۱: نقشه مدل رقومی ارتفاعی
شکل ۳-۲، نقشه کلاسهبندی شیب در ۵ کلاس را نشان میدهد. متوسط شیب برای هر زیر حوزه در جدول ۳-۲ بیان شده است. زیرحوزه D با شیب متوسط ۳۵/۱۸ درصد بیشترین میزان شیب و زیرحوزه O3 با شیب متوسط ۹/۱۰ کم‌ترین میزان شیب را به خود اختصاص دادهاند.
شکل ۳-۲: نقشه کلاسهبندی شیب
جدول ۳-۲: متوسط شیب درهر زیر حوزه به درصد
F
O2
E
O1
D
C
B
A
زیرحوزه
۳۳/۱۲
۶۲/۱۲
۹۹/۱۲
۷۸/۱۳
۳۵/۱۸
۳۴/۱۲
۰۵/۱۳
۳۸/۱۲
شیب
J
O6
I
O5
O4
H
O3
G
زیرحوزه
۶۹/۱۳
۰۲/۱۲
۸۱/۱۱
۷۲/۱۱
۴۳/۱۱
۱۱/۱۰
۹/۱۰
۲/۱۲
شیب
شکل ۳-۳، نقشه طبقات ارتفاعی حوزه آبخیز سمبورچای را در چهار طبقه و جدول ۳-۳، متوسط ارتفاع در هر زیر حوزه را نشان میدهد. زیرحوزه D با ارتفاع متوسط ۱۵۵۱ متر بیشترین ارتفاع و زیرحوزه O6 با ارتفاع متوسط ۵۵۶ متر کمترین ارتفاع را دارا میباشد.
شکل ۳-۳: نقشه کلاسهبندی ارتفاعی
جدول ۳-۳: متوسط ارتفاع زیرحوزهها
F
O2
E
O1
D
C
B
A
زیرحوزه
۱۰۵۱
۱۲۵۸
۱۳۰۳
۱۳۶۵
۱۵۵۱
۱۵۰۶
۱۴۷۰
۱۵۳۲
متوسط ارتفاع
J
O6
I
O5
O4
H
O3
G
زیرحوزه
۷۰۱
۵۵۶
۷۹۳
۷۵۰
۷۵۵
۷۱۳
۹۲۶
۱۱۴۶
متوسط ارتفاع
شکل ۳-۴: نقشه جهت طبقهبندی شده در ۵ طبقه
نقشه کاربری اراضی تهیه شده برای منطقه شامل شش کاربری مرتع، زراعت دیم، زراعت آبی، باغات و درختزار، جنگل و اراضی مسکونی میباشد شکل ۳-۵ . همچنین جدول ۳-۴ مساحت هر یک از کاربریها را به کیلومترمربع نشان میدهد. کاربری زراعت دیم با مساحت ۹۵/۴۰۱ کیلومترمربع بزرگترین کاربری و کاربری مسکونی یا شهری با مساحت ۰۶/۲ کیلومترمربع کوچکترین کاربری در سطح منطقه مورد مطالعه میباشند.
شکل ۳-۵: نقشه کاربری اراضی
جدول ۳-۴: مساحت کاربریهای مختلف اراضی
بدلند
باغات
دیم
شهر
زراعت آبی
مرتع
۴۹/۱۱
۰۳/۳
۹۵/۴۰۱
۰۶/۲
۲۶/۲۶
۰۴/۳۴۲
با توجه به رابطه ارتفاع- بارش معلوم میشود که رابطه بارش و ارتفاع مثبت بوده و با افزایش ارتفاع، میزان بارش افزایش مییابد. شکل ۳-۶، نقشه مدل رقومی بارش را برای حوزه آبخیز سمبورچای نشان میدهد که از روی آن بارش متوسط حوزه آبخیز ۳۲۶ میلی‌متر برآورد شده است که در واقع همان روش خطوط همباران میباشد. شکل ۳-۷ نقشه طبقات بارش را در ۵ کلاس نشان میدهد. همچنین جدول ۳-۵، بارش متوسط سالانه زیرحوزهها را به میلیمتر نشان میدهد.
شکل ۳-۶: نقشه مدل رقومی بارش ۳-۷: نقشه طبقات بارش در ۵ کلاس
جدول ۳-۵: متوسط بارش سالانه در هر زیرحوزه به میلیمتر
F
O2
E
O1
D
C
B
A
زیرحوزه
۷/۳۲۷
۱/۳۳۸
۳/۳۴۰
۹/۳۴۳
۷/۳۵۲
۵/۳۵۰
۷/۳۴۸
۸/۳۵۱
بارش سالانه
J
O6
I
O5
O4
H
O3
G
زیرحوزه
۲/۳۱۰
۳۰۳
۸/۳۱۴
۷/۳۱۲
۹/۳۱۲
۸/۳۱۰
۴/۳۲۱
۵/۳۳۲
بارش سالانه
با توجه به رابطه فوق معلوم میشود که رابطه درجه حرارت وارتفاع منفی بوده و با افزایش ارتفاع، میزان درجه حرارت به شدت کاهش مییابد. شکل ۳-۸، نقشه رقومی دمای متوسط سالانه و شکل ۳-۹، نقشه طبقات دمایی در ۳ کلاس را نشان میدهد. بدین ترتیب از روی نقشه فوق، متوسط درجه حرارت منطقه ۱۲ درجه سانتیگراد محاسبه شده است. جدول ۳-۶ درجه حرارت متوسط سالانه زیرحوزهها را نشان میدهد.
شکل ۳-۸: نقشه مدل رقومی دمای متوسط سالانه شکل ۳-۹: نقشه طبقات دمایی در ۳ کلاس
جدول ۳-۶: درجه حرارت متوسط سالانه زیرحوزههابه درجه سانتیگراد
F
O2
E
O1
D
C
B
A
زیرحوزه
۳۳/۱۲
۶۲/۱۲
۹۹/۱۲
۷۸/۱۳
۳۵/۱۸
۳۴/۱۲
۰۵/۱۳
۶/۱۰
درجه حرارت
J
O6
I
O5
O4
H
O3
G
زیرحوزه
۶۹/۱۳
۰۲/۱۲
۸۱/۱۱
۷۲/۱۱
۴۳/۱۱
۱۱/۱۰
۹/۱۰
۲/۱۲
درجه حرارت
۳-۳- مقدار بارندگی در دوره بازگشتهای مختلف
۳-۳-۱- مقدار بارش
در منطقه تحقیق، با استفاده از توزیع پیرسون تیپ III، مقادیر متوسط بارندگی سالانه در دوره بازگشتهای ۲ و ۱۰ سال محاسبه شده است که در پیوست محاسبات آن وارد شده است جدول ۳-۷٫
۳-۳-۲- حداکثر بارش ۲۴ ساعته
در منطقه تحقیق، با استفاده از توزیع گمبل نوع I، که در تجزیه و تحلیل مقادیر حد بکار گرفته میشود، مقادیر حداکثر بارش ۲۴ ساعته در دورهبازگشتهای ۲ و ۱۰ ساله محاسبه شده است که در پیوست محاسبات آن آورده شده است جدول ۳-۸٫
۳-۳-۳- شدت بارندگی
جدول ۳-۹ نحوه محاسبه روابط شدت- مدت- فراوانی بارش را برای دوره بازگشتهای ۲ تا ۱۰۰ سال به برای ایستگاه برزند نشان میدهد. همچنین شکل ۳-۱۰ منحنی مربوطه را در ارتباط با جدول مذکور نشان میدهد.
جدول ۳-۹: محاسبه عددی رابطه شدت- مدت- فراوانی ایستگاه برزند
مدتبارش ساعت
۱۲
۶
۳
۲
۱
۵/۰
۲۵/۰
۱۶/۰
۰۸۳/۰
دوره بازگشت سال
۲
*۸۰/۲۳
**۹۸/۱
۴۹/۱۸
۰۸/۳
۵۹/۱۴
۸۶/۴
۸۲/۱۲
۴۱/۶
۴۴/۱۰
۴۴/۱۰
۶۹/۸
۳۸/۱۷
۴۲/۷
۶۸/۲۹
۷۸/۶
۳۷/۴۲
۰۵/۶
۷۲٫۸۹
۵
۵۲/۳۷
۱۲/۳
۱۴/۲۹
۸۵/۴
۰۱/۲۳
۶۷/۷
۲۱/۲۰
۱۰/۱۰
۴۶/۱۶
۴۶/۱۶
۷۱/۱۳
۴۲/۲۷
۶۹/۱۱
۷۶/۴۶
۶۹/۱۰
۸۱/۶۶
۵۴/۹
۹۳/۱۱۴
۱۰
۶۱/۴۱
۸۸/۳
۲۱/۳۶
۰۳/۶
۵۸/۲۸
۵۲/۹
۱۱/۲۵
۵۵/۱۲
۴۵/۲۰
۴۵/۲۰
۰۳/۱۷
۰۶/۳۴
۵۳/۱۴
۱۲/۵۸
۲۸/۱۳
۸۳
۸۵/۱۱
۷۷/۱۴۲
۲۵
۰۴/۵۸
۸۳/۴
۰۹/۴۵
۵۱/۷
۵۹/۳۵
۸۶/۱۱
۲۶/۳۱
۶۳/۱۵
۴۶/۲۵
۴۶/۲۵
۲۱/۲۱
۴۲/۴۲
۰۹/۱۸
۳۶/۷۲
۵۴/۱۶
۳۷/۱۰۳
۷۶/۱۴
۸۳/۱۷۷
۵۰
۴۹/۶۶
۵۴/۵
۶۵/۵۱
۶/۸
۷۷/۴۰
۵۹/۱۳
۸۱/۳۵
۹/۱۷
۱۷/۲۹
۱۷/۲۹
۳۰/۲۴
۶/۴۸
۷۳/۲۰
۹۲/۸۲
۹۵/۱۸
۴۳/۱۱۸
۹۱/۱۶
۷۳/۲۰۳
۱۰۰
۸۷/۷۴
۲۳/۶
۱۶/۵۸
۶۹/۹
۹۱/۴۵
۳/۱۵
۳۳/۴۰
۱۶/۲۰
۸۴/۳۲
۸۴/۳۲
۳۶/۲۷
۷۲/۵۴
۳۴/۲۳
۳۶/۹۳
۳۴/۲۱
۳۷/۱۳۳
۰۴/۱۹
۳۹/۲۲۹
*مقدار بارندگی به میلی‌متر اعداد برجسته
**شدت بارندگی به میلی‌متر بر ساعت اعداد عادی
شکل ۳-۱۰: منحنی شدت- مدت- فراوانی ایستگاه برزند
۳-۴- نتایج مطالعات شدت بارش
با توجه به روابط فوق مشخص میگردد که رابطه شدت بارش با ارتفاع منفی بوده و با افزایش ارتفاع شدت بارش کاهش مییابد. مشابه روش تهیه نقشه همبارش و همدما، برای تهیه نقشه شدت بارش متوسط حوزه نیز، از رابطه ارتفاع و شدت بارش استفاده میگردد.
اشکال ۳-۱۱ تا ۳-۱۸ نقشه طبقات و نقشه کلاسهبندی شدت بارشهای نیم ساعته و یک ساعته با دوره بازگشتهای ۲ و ۱۰ سال را نشان میدهد.
شکل ۳-۱۱: نقشه طبقات شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت ۲ سال الف ؛ شکل ۳-۱۲: نقشه کلاسهبندی شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت ۲ سال شکل ب
شکل ۳-۱۳: نقشه طبقات شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت ۲ سال الف ؛ شکل ۳-۱۴: نقشه کلاسهبندی شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت ۲ سال ب
شکل ۳-۱۵: نقشه طبقات شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت ۱۰ سال الف ؛ شکل ۳-۱۶: نقشه کلاسهبندی شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت ۱۰ سال ب
شکل ۳-۱۷: نقشه طبقات شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت ۱۰ سال الف ؛ شکل ۳-۱۸: نقشه کلاسهبندی شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت ۱۰ سال ب
۳-۵- تیپ‌های اراضی
شرح تیپهای اصلی و مساحت آن در حوزه آبخیز سمبورچای در جدول ۳-۱۰، به طور کامل بیان شده است. لازم به ذکر است مساحت تیپ کمپلکس ۹۲/۱۲۷ کیلومترمربع برآورد شده است.
جدول ۳-۱۰: شرح تیپهای اراضی حوزه آبخیز سمبورچای
تیپ اراضی
اختلاف ارتفاع
شیب
شیب موثر و جانبی
مشخصات
مساحت
کوه
بیش از ۵۰۰ متر
بیش از ۲۵ درصد
در جهات مختلف متفاوت و نامشخص
بر اساس شکل قله، پوشش خاکی، پوشش گیاهی، درجه و شدت و نوع فرسایش، تشکیلات زمینشناسی و سایر عوامل موثر در تشکیل فیزیوگرافی تقسیم بندی میشوند.
۳۸/۴۴۶
تپه
بین ۵۰۰-۵۰ متر
۲۵- ۸ درصد
در جهات مختلف متفاوت و نامشخص
بر حسب مواد تشکیل دهنده، پوشش خاکی و یکنواختی آن و پوشش گیاهی–شکل قله و برون زدگی سنگی– نوع و میزان فرسایش– نوع استفاده از اراضی در شرایط فعلی و سایر عوامل موثر در تشکیل فیزیوگرافی به واحدها و اجزای واحدها تقسیمبندی میشوند.
۵۷/۱۵
دشتهای دامنهای
کمتر از ۵ متر
حداکثر تا ۵ درصد
در قسمتهای بالایی حداکثر ۸ درصد
بر حسب عمق خاک تکامل خاک شوری و قلیائی‌ات، شیب، پستی و بلندی، نوع استفاده، فرسایش سنگریزه در سطح و عمق خاک تقسیمبندی میشود.
۵۵/۱۵۴
۳-۶- نقشههای سنگشناسی و حساسیت سازندها به فرسایش
نقشه سنگشناسی تهیه شده دارای ۲۵ نوع سازند بود و نقشه نهایی به صورت شکل ۳-۱۹، به دست آمد. جدول ۳-۱۱، راهنمای نقشه زمینشناسی حوزه آبخیز سمبورچای را به همراه ضریب مقاومت سازندها و سنگها به فرسایش نشان میدهد. برای تعیین ضریب مقاومت سنگها و سازندها از روش (فیضنیا ۱۳۷۴) برای اقالیم خشک و نیمهخشک انجام میگیرد:
جدول ۳-۱۱: راهنمای نقشه زمینشناسی و ضریب مقاومت سنگها به فرسایش
دور
علامت
خصوصیات سنگ شناسی
ضریب مقاومت سنگها به فرسایش
مساحت km2
قبل ازکرتاسه
Om
آمیزه افیولیتی، پریدوتیت، گابرو،شیست،گنایس
۱۰
۶۸۰/۴
کرتاسه
KI2
آهک مارنی نازک لایه، مارن، ماسه سنگ
۷
۰۵۲/۶
KI3
تناوب آهک کریستالیزه چرتدار با آهک ماسه‌ای و مارن نازک لایه
۷
۸۸۱/۱۱
Kv2
گدازه آندزیتی و تراکی آندزیتی
۱۲
۶۷۰/۱۷
پالئوسن ائوسن
P-Ef
تناوب نازک لایه از ماسه سنگ، شیل، آهک ماسهای
۸
۰۹۴/۳۱
ائوسن
Ec
کنگلومرا، برش و ماسه سنگ توفی ضخیم
۱۰
۰۳۰/۶۴
Ebr
برش ولکانیکی، تفریت، تراکی آندزیت
۱۳
۴۴۴/۷۴
Ebp
گدازه بالشتی آندزیتی-تفریتی
۱۱
۲۵۸/۱۱
E2
شیله‌ای سیلتی با درون لایههای نازک آهک و ماسه سنگ توفی
۷
۸۷۹/۳۵
E3
سیلت، سیلت رسی، ماسه سنگ توفی
۱۰
۸۴۰/۷
E4
تناوب ماسه سنگ توفی و سیلت رسی
۵/۹
۷۰۵/۱۳
Etep
گدازه بالشتی تفریتی
۱۰
۱۳۷/۳
Eb3
الیون بازالت
۱۲
۴۰۱/۱۴
میوسن
M1m
تناوب رس و سیلت، مارن با درون لایههای ماسه سنگی و دولومیت
۸
۹۶۲/۴
M2m
تناوب سیلت و رس با درون لایههای آهک دولومیتی
۸
۳۵۵/۲
M4m
تناوب سیلت و رس
۸
۱۰۸/۲
الیگو- میوسن
OMZ1
تناوب سیلت و رس با ماسه سنگ
۸
۱۸۵/۳۰
OMz2
سیلت رنگارنگ با درون لایههای ماسهسنگ
۱۰
۱۴۸/۴۶
OMz3
ماسه سنگ توفی ضخیم با درون لایه شیلی
۸
۹۵۸/۷۲
OMz4
تناوب ماسهسنگ با سیلت و رس
۹
۵۷۷/۹۷
OMz5
تناوبی از ماسهسنگ دارای آثار گیاهی
۹
۷۴۴/۱۲
OMzc1
کنگلومرا با درون لایه ماسهسنگی
۱۰
۱۷۷/۲۴
هولوسن
Qal
آبرفت‌های جوان
۴
۲۴۰/۴۳
Qt2
پادگانه آبرفتی جوان
۴
۷۴۸/۱۰۵
QC
کنگلومرا با عدسیهای مارنی
۶
۵۴۱/۱
شکل ۳-۱۹: نقشه سازند زمین شناسی حوزه آبخیز سمبورچای
۳-۷- نتایج مطالعات نفوذپذیری خاک
روش تعیین و اندازهگیری رطوبت خاک در فصل دوم بخش ۲-۲-۹-۵ ارائه شده است. در جدول

دسته‌ها: عمومی

0 دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *