سرمایه اجتماعی در سطح خرد نیز به دو بعد شناختی و ساختاری تقسیم شده است . بعد شناختی به بخش نامحسوس سرمایه اجتماعی مانند ارزشها ، عقاید ، نگرشها، رفتارها و هنجارهای اجتماعی میپردازد. این ارزشها شرایطی را در سازمان به وجود می آورند که افراد با پکدیگر همکاری نمایند . بعد ساختاری سرمایه اجتماعی دربرگیرنده ساختارها و شبکه هایی است که حاوی فرایندهیا تصمیم گیری جمعی و رهبران پاسخگو میباشد.
شکل ۲ – ۴ مدل نظریه SCAT ( منبع : کریشنا و شرادر ، ۱۹۹۹)

۲-۴ مدل های سرمایه اجتماعی

اغللب از دو شکل متمایز و متفاوت سرمایه اجتماعی یاد میشود که دو مولفه اصلی این مقوله محسوب میشوند. این دو شکل عبارتند از (وودهاوس[۶۸] ، ۲۰۰۶) :
سرمایه اجتماعی ظاهری
سرمایه اجتماعی رابطهای
سرمایه اجتماعی ظاهری به مجموعه روابط و تعاملات میان اعضا وتیم ها اشاره دارد که در صورت برخورداری از وضعیت مناسب ، به طور بالقوه می تواند به عنوان محرک و عاملی در جهت بهبود عملکرد عمل نماید (وود هاوس، ۲۰۰۶ ؛ پوتنام [۶۹]، ۲۰۰۰). در واقع سرمایه اجتماعی ظاهری ، بیشتر بر نتایج ارتباطات میان افراد تاکید دارد و مجموع این تعاملات را ارزشمند و موثر قلمداد می کند (پوتنام ، ۲۰۰۰).
سرمایه اجتماعی رابطه ای نیز به رابطه و اهمیت آن می پردازد با این تفاوت که این ارتباط ، بیشتر در تعامل با اعضای خارج از تیم یا سازمان شکل می گیرد و معمولا به تقویت و ارتقا توانمندی ها ، مهارتها ، دانش و توان داخلی منجر می شود. (مورفی[۷۰] ، ۲۰۱۳) .
سرمایه اجتماعی، مقولهای با ریشه جامعه شناسی که اغلب مولفه های آن متناسب با فرهنگ جامعه شکل میگیرد. به طور کلی می توانید مهمترین مولفه های سرمایه اجتماعی را در شکل زیر ( شکل شماره ۲-۲) مشاهده نمایید.
شکل ۲ – ۵ مهمترین مولفه های سرمایه اجتماعی ( جان فیلد ، ۱۳۸۶)
از دیدگاه سازمانی، کوشال و ناهیبیت سرمایه اجتماعی را به عنوان مجموع منابع بالقوه و بالفعل موجود و قابل دسترس، از طریق شبکه روابط یک فرد یا یک واحد اجتماعی تعریف می کنند (تامسون[۷۱] ، ۲۰۰۹). از دیدگاه آنان سرمایه اجتماعی یکی از قابلیت ها و دارایی های مهم سازمانی است که می تواند به سازمانها در خلق و تسهیم دانش کمک بسیار نماید و برای آنها در مقایسه با سازمان های دیگر ، مزیت سازمانی پایدار ایجاد کند .
ایده توجه به سرمایه اجتماعی در سازمانها ، همانطور که کاهن و پروساک مطرح می کنند، نسبتا جدید است . با این وجود ، طبق نظر آدلر و کان با فرض دوران طفولیت کاربرد سرمایه اجتماعی در زندگی سازمانی، تحقیقات نشان می دهد که سرمایه اجتماعی سازمان می تواند از سرمایه فکری حمایت کند.
شکل ۲ – ۶ مدل سرمایه اجتماعی و ایجاد ارزش (هافمن[۷۲] و همکاران ، ۲۰۰۵)
یکی دیگر از مدلهایی که به بررسی مولفه های سرمایه اجتماعی میپردازد، دو مولفه اصلی را برای سنجش سرمایه اجتماعی مطرح می سازد. بر اساس این مدل که توسط بسیاری از محققین داخلی نظیر حسن زاده و مقیمی (۱۳۸۹) نیز بکار گرفته شده است، مجموعهای از مولفه ها تحت عنوان دو بعد داخلی و خارجی مطرح شده اند . در ادامه ، به معرفی مولفه های این مدل میپردازیم:
بعد درونی: این بعد به معرفی آن دسته از ویژگی ها و الزامات درون سازمانی به منظور حفظ و تعالی سرمایه اجتماعی می پردازد و مهمترین ریز مولفه های آن عبارتند از (حسن زاده و مقیمی، ۱۳۸۹) :
اعتماد ( پوتنام و نارایان )
هنجارها ( پوتنام و همکاران)
دین ( سیدر)
بعد بیرونی : این بعد نیز به مجموعه عوامل خارج از سازمان که می تواند بر سرمایه اجتماعی موثر باشد که بر نتایج آن تاثیرگذار باشد می پردازد و مهمترین ریز مولفه های آن عبارتند از :
شبکه ( پوتنام و نارایان )
مشارکت ( پوتنام و همکاران)
قانون ( نارایان و پیتچیت )
ناهیت و گوشال با رویکرد سازمانی ، جنبه های مختلف سرمایه اجتماعی را در سه طبقه جای می دهند: شناختی ، رابطه ای و ساختاری (ساباتینی[۷۳] ، ۲۰۰۸).
بعد شناختی سرمایه اجتماعی اشاره به منابعی دارد که فراهم کننده مظاهر، تعبیرها، تفسیرها و سیستمهای معانی در میان گروه ها است. مهمترین جنبه های این بعد عبارتند از :
زبان
کدها
حکایات مشترک (هودز [۷۴]و همکاران ، ۲۰۰۸)
بعد ساختاری سرمایه اجتماعی اشاره به الگوی کلی تماسهای بین افراد دارد یعنی شما به چه کسانی و چگونه دسترسی دارید . مهمترین جنبه های این بعد عبارتند از :
روابط شبکه ای بین افراد
پیکر بندی شبکه ای
پیکر بندی سازمانی (هودز و همکاران ، ۲۰۰۸)
بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی توصیف کننده نوعی روابط شخصی است که افراد با یکدیگر به دلیل سابقه تعاملاتشان برقرار می کنند . مهمترین جنبه های این بعد از سرمایه اجتماعی عبارتند از :
اعتماد
هنجارها
الزامات
انتظارات
هویت ( حسن زاده و مقیمی ، ۱۳۸۹)
یکی دیگر از مدلهای استاندارد و معقولی که در تبیین سرمایه اجتماعی و مهمترین نتایج و تاثیرات آن ارائه شده است ، مدل سرمایه اجتماعی-نوآوری می باشد که توسط مارتینز-کاناس و همکاران (۲۰۱۱) ارائه شده است. در این مدل ، از سه مولفه اصلی برای سنجش سرمایه اجتماعی استفاده شده است که عبارتند از :
بعد ساختاری
بعد رابطه ای
بعد شناختی
همچنین مهمتریین خروجی های سرمایه اجتماعی شامل نوآوری و کسب دانش عنوان شده است که در سایه همکاری و هماهنگی میان اعضا ، به شکل قابل توجهی بهبود مییابد. در شکل زیر می توانید اجزای این مدل را مشاهده نمایید :
شکل ۲ – ۷ مدل سرمایه اجتماعی-نوآوری ( منبع : مارتینز –کاناس و همکاران ، ۲۰۱۱)

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.