با موضوع مروری بر تعاریف اساسی در استاندارد ۲۰۰۰: ISO ۹۰۰۱

نگاه فرآیندی (  Process Approach) :

در جمله “نگاه فرآیندی” تعاریف زیر صادقه :

نگاه: راه و روش و زاویه ای که آدمی از روزنه اون و یا از راه اون به تحلیل پدیده های دور و بر خود می پردازه و اونا رو تحلیل کرده و ارتباطات بین خود و اونا رو تعیین و برقرار میسازن .

پروسه : مجموعه فعالیتهای که داده ها رو به ستاندها تبدیل می کنه .

نگاه فرآیندی :   توجه به پدیده های دور و بر و دور و بر و نگاه به اونا به شکل شناسایی مجموعه فعالیتهای که داده ها رو تبدیل بع ستاندها می کنه . این راه و روش هم به دنبال تبیین رابطه داخلی موجود بین پروسه های فرعی و هم تعیین ارتباطات بین پروسه های اصلیه .  

با استفاره از این نگاه ، همگام روبرو شدن یا بندهای استاندارد ۲۰۰۰:ISO 9001 باید اقدامات زیر رو انجام داد :

  • چیزای مهم نگاه فرآیندی :

–       شناسایی پروسه ها

–       تعیین ورودیا و خروجی پروسه ها

–       تعیین مسئولین انجام فعالیتها / پروسه ها

–       تعیین روش کنترل پروسه

–       تععین منبع اثر گذار روی پروسه ها

–       شناسایی، تعامل و رابطه بین پروسه ها

  • مشتری (Custormer):

هم مشتریان خارجی ( مشتری ، مصرف کننده ، خریدار ) و هم مشتری داخلی (کارکنان ، واحدها ، پیمانکاران و…) رو شامل می شه .

  • پروسه (Process) :

مجموعه فعالیتهای که ورودیا رو به خروجی تبدیل می کنه .

  • کارایی (Efficiency):
  • انجام درست کار که از رابطه منابع استفاده شده محاسبه می شه .

منابعی که باید استفاده می شد

  • تاثیر (Effectiveness):

انجام درست کار که از رابطه خروجی واقعی محاسبه می شه .

خروجی مورد انتظار

  • هدف کیفیت (Quality policy)

مقاصد و جهت گیری کلی یه سازمان در مورد کیفیت که رسماً بوسیله مدیریت رده بالا اعلام شده باشه .

توجه : هدف کیفیت باید با سیاست کلی سازمان موافق بوده و چارچوبی رو واسه تعیین اهداف کیفیت جفت و جور کنه .

  • اهداف کیفیت ( Qulity Objestive):

شاخصای قابل اندازه گیری تعیین شده و هم جهت با هدف کیفیت .

توجه ۱: اهداف کیفیت باید براساس هدف کیفیت سازمان باشه .

توجه ۲ : اهداف کیفیت در سطوح جور واجور سازمان تعیین می شن و باید قابل اندازه گیری (کمی ) باشن .

  • روش اجرایی (Procedure) :

روش مشخص شده ای واسه اجرای یه فعالیت با یه پروسه .

توجه : روشای اجرایی ممکنه مستند یا غیر مسنتد باشن .

  • نظام نامه کیفیت (Quality Manual):

مدرک که در اون سیستم مدیریت کیفیت یه سازمان تشریح شده .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول۲-۲٫(بندهای استاندارد ۲۰۰۰: iso9001)

بند استانداردعنوان استانداردبند استاداردعنوان بند استاندارد
۴سیستم مدیریت کیفیت۷-۲-۳رابطه با مشتری
۴-۱چیزای مهم کلی۷-۳طراحی و ساخت
۴-۳چیزای مهم مسند سازی۷-۳-۱طرحریزی طراحی و ساخت
۴-۲-۱کلیات۷-۳-۲درون داده ها طراحی و ساخت
۴-۲-۲نظامنامه کیفیت۷-۳-۳برون داده های طراحی و ساخت
۴-۲-۳کنترل مدارک۷-۳-۴بازنگری طراحی و پیشرفت
۴-۲-۴ کنترل سوابق ۷-۳-۵ تایید طراحی و پیشرفت 
۵ مسئولیت مدیریت ۷-۳-۶ صحه گذاری طراحی پیشرفت 
۵-۱ تعهد مدیریت ۷-۳-۷ کنترل تغییرات و پیشرفت 
۵-۲ مشتری مجوری ۷-۴ خرید 
۵-۳ هدف کیفیت ۷-۴-۱ پروسه خرید 
۵-۴ طرحریزی ۷-۴-۲ اطلاعات خرید 
۵-۴-۱ اهداف کیفی ۷-۴-۳ تایید محصول خریداری شده 
۵-۴-۲ طرحریزی سیستم مدیریت کیفیت ۷-۵ تولید و سرویس دهی 
۵-۵ مسئولیتها –اختیارات وارتباطات ۷-۵-۱ کنترل تولید و سرویس دهی 
۵-۵-۱ مسئولیتها و اختیارات ۷-۵-۳ صحه گذاری پروسه های تولید و سرویس دهی 
۵-۵-۲ نماینده مدیریت ۷-۵-۳ شناسائی و ردیابی 
۵-۵-۳ ارتباطات داخلی ۷-۵-۴ دارائی مشتری 
۵-۶ بازنگری مدیریت ۷-۵-۵ مواظبت از محصول 
۵-۶-۱ کلیات ۷-۶ کنترل وسایل پایش و اندازه گیری 
۵-۶-۲ درون داده ها و بازنگری مدیریت ۸ اندازه گیری و تحلیل بهبود 
۵-۶-۳ برون داده های بازنگری مدیریت ۸-۱ اندازه گیری و تحلیل و بهبود 
۶ مدیریت منابع ۸-۲ پایش و اندازه گیری 
۶-۱ تامین اجتماعی ۸-۲-۱ رضایت مندی مشتری 
۶-۲منابع انسانی۸-۲-۳ ممیزی داخلی 
۶-۲-۱ کلیات ۸-۲-۳ پایش و انداره گیری فرآیندا 
۶-۲-۲ لیاقت – آگاهی و آموزش ۸-۲-۴ پایش و اندازه گیری محصول 
۶-۳ زیرساخت ۸-۳ کنترل محصول نامنطبق 
۶-۴ محیط کار ۸-۴ تحلیل د ادها 
۷ بوجود بیاری محصول ۸-۵ بهبود 
۷-۱ طرحریزی واسه پدیدآوری محصول ۸-۵-۱ بهبود همیشگی 

 

۷-۱ طرحریزی واسه پدیده بیاری محصول ۸-۵-۱ بهبود همیشگی 
۷-۲ پروسه های مربوط یه مشتری ۸-۵-۲ اقدام اصلاحی 
۷-۲-۱ تعیین نیازمندیهای به محصول ۸-۵-۲ اقدام پیشگیرانه 
۷-۲-۳ بازنگری نیازمندیهای مربوط به محصول

 

۲-۱۹٫ روش اجرای ایزو

اجرای   ISO  به معنی طرحریزی یه سیستم تضمین کیفیت و قرار گرفتن اون براساس خواسته های استاندارد نامبرده، به تائید رسوندن اون به وسیله یکی از موسسات مجاز ممیزی و آخرسر ارسال گواهینامه ISO/TS 16949 به مدت معینه.

گامهای اجرای ISO در نمودار ۲-۲ آمده.

گسترش و مأموریت

طراحی پروژه

آزمایش مقدماتی

طراحی نظام و مستندات

مستند سازی

قرار گرفتن سیستم

ممیزی واسه گواهینامه

بازاریابی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل۲-۴٫ گامهای اجرای ایزو ۹۰۰۰(آلبریش و سینگل – ۱۳۷۵)

 

 

تصمیم و ماموریت

دست کم مدیران رده بالای شرکت باید به اهمیت و ارزش اجرای اون پی برده و اونو باور داشته و به اندازه کاری که واسه اجرای اون باید انجام شه اطلاع کامل داشته باشن. تصمیم و تعهد نیروهای رهبری شرکت واسه اجرای ISO 9000 به تنهایی کافی نیس، بلکه باید همه همکاران شرکت انگار معتقد، مکلف و موظف به انجام این کار باشن و امتیازات حاصل از ایزو رو بفهمن.

هدف کیفیت

پل ارتباطی میان نیروهای رهبری و بقیه همکاران از راه اعلامیه هدف کیفیت که به طور رسمی اعلام می شه برقرار می شه. هدف کیفیت بر ضرورت مشارکت همه همکاران در سیستم تضمین کیفیت تاکید می کنه. هدف کیفیت باید به وسیله مدیریت تدوین شه و به صورت رسمی اعلام شه.

انتخاب استاندارد

علاوه بر تعیین هدف ، مدیریت شرکت باید در مورد نوع استاندارد مناسب واسه شرکت هم اراده کردن کنه..

اراده کردن

انتخاب محدوده

سوال دیگه اینه که باید  ISO رو واسه همه بخشها، قسمتها و زیر مجموعه های شرکت به طور همزمان اجرا کرد یا اینکه میشه اول اونو به صورت پیلوت (pilot) در یکی از قسمتهای شرکت به اجرا درآورد.

طرحریزی پروژه

باید روند عمیات و آماده سازی شرکت واسه دریافت گواهینامه دریک پروژه مشخص، تعریف و متمرکز شه. مهمترین بخش در این قسمت انتخاب مدیر و مسوول اجرای پروژه س، چون همه چیز بستگی به انتخاب درست مدیر پروژه و همکاران ایشون داره. در این مرحله باید زمان و هزینه ها معلوم شه.

موشکافی شرکت

موشکافی

منظور از موشکافی اینه که با نگرشی متفاوت از گذشته، وضعیت موجود شرکت از ابعاد جور واجور بررسی و موشکافی شه که این ابزاریه واسه شناخت روش مناسب برنامه ریزی پیشبرد کار و ایجاد رابطه بین اجزای جور واجور برنامه.

برنامه ریزی

ارزشیابی مقدماتی

مهمترین قسمت یه سیستم تضمین کیفیت موثر، مجموعه روشها و دستورالعملهای کیفیته که شامل روشها و دستورالعملهاییه که به خاطر حصول بیشترین حد کیفیت در کار تدوین می شن. ارزشیابی بعد از موشکافی انجام می شه و هدف اون رسیدن و شناسایی این جوری روش ها و دستورالعملهاه.

ایجاد رابطه و انتخاب ممیز

واسه دریافت گواهینامه ایزو لازمه سیستم تضمین کیفیت و چگونگی قرار گرفتن اون به وسیله یکی از ممیزان جداگونه مورد ارزشیابی و ممیزی قرار گیرد. انجام ممیزی عملی نیس که فقط یه بار انجام شه. علاوه بر ممیزیای زیادی که قبل از دعوت ممیزان خارجی و به وسیله ممیزان آموزش دیده داخلی شرکت انجام می شه واسه اطمینان از حفظ و نگهداشت سیستم تضمین کیفیت، پس از دریافت ایزو، عمل ممیزی در فواصل وقتی مشخص به طور منظم تکرار می شه.

جفت و جور روشای اجرایی

از مهمترین و جدی ترین بخشهای پروژه اجرای ایزو در شرکته، چون یه سیستم تضمین کیفیت به صورت روزانه با کمک دستورالعملها و روشای آماده شده کار می کنه و تدوین اونا در واقع تاثیر پروژه رو میسازه. ً تقسیم کار باید انجام شده و از مشاور هم راهنمایی بگیرن.

 

انتخاب و آموزش ممیزان داخلی

ممیزی داخلی، نقش مهمی رو در اجرای موفقیت آمیز هدف کیفیت هر شرکت رو دوش داره. گروهی که این وظیفه رو رو دوش می گیرن باید متناسب با اهداف و ماموریتهای این کار انتخاب و در مورد چگونگی انجام اون بدرستی آموزش ببینن.

مستندسازی

بخش قابل رویت یه سیستم تضمین کیفیت، تدوین روشها و دستورالعملها و نوشته شده کردن (مستند سازی) است. (شکل ۲-۲)

هدف کیفیت

نظامنامه کیفیت

مجموعه روشها و دستورالعملها

مستند سازی سیستم تضمین کیفیت

 

 

 

 

 

 

شکل ۲-۵ .نمودار مستند سازی (محمد صفایی- شماره ۴۸- ص ۶)

 

 

 

 

 

قرار گرفتن سیستم

پس از مستندسازی، سیستم تضمین کیفیت باید قبل از انجام ممیزی خارجی، قرار گرفتن پیدا کرده و یه مدت بکنه. قرار گرفتن سیستم رو میشه به صورت کلی در تموم قسمت انجام داد یا از یه شروع کرده و بعد گسترش داد.

ممیزی واسه گواهینامه

ممیزی خارجی، نقطه بالاترین درجه روند اجرای  ISOه. هر قدر ما از انتظارات ممیزی و چگونگی انجام اون، اطلاعات بیشتری داشته باشیم به همون نسبت تنشهای حاصل کمتر میشه.

دامنه اخذ گواهی

ویژگی دیگه اخذ گواهی دامنه کسب و کاریه که می خواین واسه اون گواهی بگیره. این دامنه، توصیف کننده اجناس و خدماتیه که واسه اونا نیازمند گرفتن گواهی نامه واسه سیستم کیفیت خود هستین. در آزمایش سیستم کیفیت، ارزیابان به دنبال پیدا کردن این نکته هستن که سیستم میتونه اطمینان دهد که اجناس و خدمات بیان شده در دامنه وظایف شرکت، نیازمندیای مشخص رو برآورده کنن یا خیر. مثلاً اگه سیستم تون رو واسه ساخت سیستمای جرقه به ثبت می رسونین، با اضافه کردن ساخت قطعات الکترونیکی به کار و کاسبی خود، نمی تونین ادعا کنین که سیستم شما جهت ساخت قطعات الکترونیکی در ISO/TS 16949 اعتباردهی شده. اخذ گواهی فقط محدود به دامنه کاره. هنگام انتخاب عرضه کنندگان نمیشه به این متکی بود که گواهی استاندارد خاصی رو دارن. لازمه بدونین بعضی وقتا اونا واسه کدوم محصول و خدماته. هم اینکه لازمه بدونین کدوم مؤسسه گواهی دهنده، گواهی رو صادر کرده چون همه موسسه ها رو آژانس اعتباردهی ملی تأیید نمی کنه.

دامنه اخذ گواهی با دامنه سیستم کیفیت شما برابر نیس. ممکنه بسیاری بخشا و فرایندها  رو که در دامنه عمومیت ISO/TS 16949 ذکر نشده یا بر کیفیت محصول یا خدمات اثر می ذارن، در سیستم کیفیت بذارین. اگه می خواین یه سیستم مدیریتی طراحی کنین که نشون بده چیجوری کار و کاسبی تون رو اداره می کنین ممکنه لازم باشه فرایندهای مدیریت مالی، حقوقی، پزشکی، تدارکات، کارکنان، و مستغلات و فرایندهای مدیریتی دیگه رو هم مورد توجه بذارین. اگه در نظر ندارین این خدمات رو به مشتری خود بفروشین یا عرضه کنین لازم نیس اونا رو در دامنه اخذ گواهی بذارین.

فواید اخذ گواهی

با اخذ گواهی فواید زیادی بدست میاد. ممکنه از شخص سوم بخواین که سیستم کیفیت شما رو بر مبنای ISO/TS 16949 مورد آزمایش بذاره و اگه مطابقت وجود داشت شما رو واسه اخذ گواهی معرفی کنه. این آزمایش واسه اون هستش که تعیین کنه سیستم کیفیت توانایی این رو داره که به شما توانایی برآوردن نیازمندیای خاص مشتریان تون رو بده یا خیر، نه این که شما ً نیازمندیای مشتریان تون رو برآورده می کنین یا خیر. با این حال اخذ گواهی چند فایده و مزیت داره.

  • نام و کار و کاسبی شرکت در فهرست شرکتایی که توانایی شون آزمایش شده وارد می شه و از این رو مشتری بالقوه ای که در جستجوی عرضه کننده دارای شرایطیه ممکنه اون رو کشف کنه و با اون قرارداد ببندند؛
  • اجازه داده می شه آگهی کنین که شرکت شما براساس ISO/TS 16949 ثبت شده و این کار به بهتر شدن چهره و کرد خارجی شرکت تون کمک می کنه؛
  • شرکت تون قادر میشه در مناقصه هایی که فقط به سازمانای دارای گواهی ISO/TS 16949 واگذار می شن، شرکت کنه؛
  • وقتی شرکت تون گواهی گرفت و بیشتر از سه سال سابقه پیدا کرد، این به مشتریان بالقوه ثابت می کنه که شما در مورد کیفیت جدی هستین و این به شما کمک می کنه مشتری پیدا کرده و حفظ کنین، اخذ گواهی آسون تر از نگهداشتن اون هستش.

در بعضی کشورها واژه Certification (گواهی نامه) مقدم بر registration (ثبت) به کار میره، منظور اینه که شرکتایی که نیازمندیای استاندارد آزمایش رو برآورده می کنن گواهی می شن و جزئیات کار اونا در فهرست شرکتایی که توانایی شون آزمایش شده، ثبت شه. به هر حال واژه «گواهی» شامل اینه که همه نیازمندیا برآورده شده. وجود آزمایش اینه که اینجور ادعایی نمیشه کرد چون ارزیاب یه نمونه از بین جامعه برابر رو بررسی نمی کنه. پس گواهی اعطاء شده گواهی ثبته نه گواهیی که شهادت بده سیستم کیفیت سازمان به طور کاملً برابر استاندارده.

آزمایش می خواد تعیین کنه که شما دارای قابلیتی هستین که نیازمندیای مشتریان رو برآورده می کنین یا نه. یافته های کار با نمونه گیری از فعالیتا، اسناد و اجناس / خدمات بدست میاد. ارزیاب، نمونه کارکرد رو بررسی و تعیین می کنه که نمونه های کافی جفت و جور شده تا برابری با هر کدوم از نیازمندیای استاندارد رو نشون بده. دادن گواهینامه به معنی اون نیس که نبود انطباقی ندارین. معنی اش اینه که مورد زیادی مشاهده نشد. به این معنی هم نیس که سیستم مرتب شما به طور کاملً برابری داره. جنبه هایی که بررسی شدن یکی بودن داشتن و پس متحمله که بقیه هم برابری داشته باشن اما این اصلا مسلم نیس. ارزیابان همیشه رد می کنن که در بخش های بررسی نشده ممکنه نبود برابری وجود داشته باشه. از این رو در بازدیدهای آینده، ارزیابان ممکنه اشکالاتی ببینن که در بازدید اول ندیده بودن هر چند که در اون زمان هم وجود داشته.

علمی