بنت عروه بن‌مسعود ثقفی و محیاء بنت امرءالقیس ازدواج کردند73(ترتیب این ازدواجها قطعی نیست)
آن حضرت کنیزانی هم داشته که در مجموع از همسران آزاد و کنیزان خود صاحب فرزندانی شد.
با توجه به اینکه در دین اسلام ازدواج دائم با بیش از چهار زن جایز نیست و هیچ مردی نمی‌تواند با بیش از چهار زن ازدواج دائمی داشته باشد(به جز پیغمبر اسلام) این ازدواجها هم زمان نبوده و حضرت بعداز جدایی همسرش و یا فوت، زن دیگری اختیار کرده است.
الف) علل ازدواج‌های مکرر حضرت علی(علیه السلام)
1ـ شاید یکی از علل ازدواج‌های مکرر حضرت علی(علیه السلام) نهادینه کردن فرهنگ ازدواج در جامعه بود در عصر معصومین جامعه‌ی عرب به مفاسد و انحرافات اخلاقی و اجتماعی آلوده بودند آن حضرت و سایر امامان با ازدواج‌های مکرر الگو واقع می‌شدند تا عرب از طریق ازدواج نیاز خود را ارضا نماید.
2ـ در زمان‌های گذشته – مخصوصا در زمان معصومان – زنان در وضعیت بد اقصادی و ناامنی بسر می‌بردند زنان بیوه به خاطر نداشتن شوهر که تنها منبع درآمد خانواده بود در نا امنی بسر می‌بردند زنان در آن دوره آن‌چنان مقتدر و توانمند نبودند که بتوانند نیازهای اقتصادی و امنیتی خود را فراهم کنند و این نیازها تنها با حمایت شوهر بدست می‌آمد حتی زنانی که در سنین بالا بودند و شوهر از دست می‌دادند مجددا ازدواج می‌کردند مسئله‌ای که شاید در جامعه‌ی معاصر ما مورد نداشته باشد.
3ـ در آن زمان خوشایند نبود که زن بیوه بماند و بلافاصله بعد از سپری شدن عده طلاق و یا عده وفات شوهر انتخاب می‌کردند مانند اسماء بنت عمیس که اول همسر جعفربن ابی‌طالب بود بعد از شهادت جعفر به عقد ابوبکر درآمد و بعد از درگذشت ابوبکر همسر امام علی(علیه السلام) شد این شیوه در آن زمان که مرد در اثر جنگ و غیره کشته و زنان بیوه می‌شدند لازم بود.
4ـ فرهنگ چند همسری در میان اعراب مرسوم بوده و اختصاص به ائمه نداشته است.74 برای مثال عثمان بن‌عفان خلیفه سوم حداقل پنج همسر آزاد و کنیز داشته است.عمربن الخطاب (خلیفه دوم)حداقل هشت همسر آزاد و زبیربن العوام(پدر عبدالله بن‌الزبیرخلیفه زبیری) حداقل شش همسر آزاد داشته است.75
همسران حضرت علی(علیه السلام)
اولین همسر امام علی(علیه السلام) فاطمه زهرا(سلام الله علیها) بود در تاریخ ازدواج آن بزرگواران اختلاف است احتمال دارد ازدواج در سال اول یا دوم یا سوم هجری اتفاق افتاده باشد.76 این اختلاف در سن ازدواج به خاطر اختلافی است که در تاریخ تولد حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) وجود دارد. بنابر نظر اکثر علما شیعه سن حضرت فاطمه(سلام الله علیها) در زمان ازدواج حداقل نه سال و حداکثر چهارده سال بوده است.
سن حضرت علی(علیه السلام) در زمان ازدواج 25 سال بوده است. حضرت علی(علیه السلام)- در سیزده رجب سال 30 عام الفیل به دنیا آمدند 10 ساله بودند که حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) در چهل سالگی به پیامبری مبعوث شدند 13 سال با پیامبر در مکه بودند و 2 سال بعد از هجرت نیز با فاطمه(سلام الله علیها) ازدواج کردند بنابراین سن ازدواج آن حضرت 25 سال بوده است.
زندگی مشترک آنان (2تا 11هجری) حدودا نه سال ادامه پیدا کرد و در این 9 سال حضرت علی(علیه السلام) هیچ همسر دیگری اختیار نکرد.77
ظاهراً همسران دائمی آن حضرت:
1ـ فاطمه الزهرا(سلام الله علیها) دختر رسول ا… (صلی الله علیه و آله)
2ـ امامه خواهرزاده فاطمه زهرا(سلام الله علیها) (زینب دختر رسول ا… (صلی الله علیه و آله) و امامه دختر زینب بوده است) بعد از شهادت فاطمه زهرا و به سفارش آن حضرت با امام علی(علیه السلام) ازدواج کرد. به عبارتی دختر خاله‌ی فرزندان حضرت علی سرپرستی آنان را به عهده گرفت.
3ـ ام البنین از قبیله کلابیه مادر حضرت عباس در کربلا بوده است، ام البنین خواهر شمربن ذی الجوشن بود به خاطر همین قرابت و نسب بود که شمر برای عباس امان نامه آورد اما عباس رد کرد و جوانمردانه به شهادت رسید.
4ـ اسما بنت عمیس همسر دیگر امام علی(علیه السلام) بود وی ابتدا همسر جعفربن ابی‌طالب شد بعد ازشهادت جعفربن ابی طالب ن با ابوبکر ازدواج کرد وبعد از وفات ابوبکرحضرت علی اورا به همسری خود درآورد.78 اسما بنت عمیس‌کسی بود که درغسل دادن حضرت‌زهرا به امام علی(علیه السلام) یاری رساند.79 زمانیکه همسر حضرت علی شد فرزندی به نام محمد بن‌ابوبکر داشت این محمد که فرزند ابوبکر بود از کودکی در دامان علی(علیه السلام) بزرگ شد و از یاران آن حضرت و مدافع اهل بیت بود نسل امام جعفر صادق(علیه السلام) از طریق همین محمدبن ابوبکر به خلیفه‌ی اول یعنی ابوبکر می‌رسد.80
5ـ همسر دیگر امام علی(علیه السلام) خوله حنفیه مادر محمد بن‌حنفیه بوده است ظاهرا در سال یازده هجری با امام علی ازدواج می‌کند.81
6ـ ام حبیب تغلبیه موسوم به صهباء از قبیله تغلبیه بود که خالدبن ولید در عین التمر برآنان حمله برد و ایشان را به اسیری گرفت.82
7ـ ام سعد یا ام سعید دختر عروه بن‌مسعود ثقفی.83
8ـ محیا ءبنت امروالقیس همسر دیگر امام علی بود امرو القیس مردی مسیحی بود که از شام به مدینه آمد تا نزد عمر به اسلام درآید عمر رفتار او را پسندید و او را امیر مسلمانان قضاعه کرد سپس علی محیاء را برای خودش و دو دختر دیگر را برای حسن و حسین خواستگاری کرد.84
9ـ ظاهرا همسر دیگری به نام الخیر داشته که دختری به نام رمله را سقط می‌کند.85
چنین به نظر می‌رسد که آنان همسران دایمی حضرت بوده‌اند گفته شده که آن حضرت در هنگام شهادت 4 زن به نام‌های امامه بنت زینب دختر رسول ا… – لیلی التیمیه – اسماء بنت عمیس خثعمیه – و ام البنین کلابیه و 19 کنیز داشتند.86
ب) ازدواج با کنیزان
زمانی‌که حضرت علی(علیه السلام) به خلافت رسید سرزمین‌های زیادی توسط مسلمانان فتح شده بود اسکندریه، ایران، مصر، آفریقا، قبرس به تسلط کامل اعراب در آمده بود.87 فتح این سرزمین‌ها به منزله‌ی سرازیر شدن ثروت به خزانه‌ی مسلمانان و گرفتن اسرای جنگی بود زنان زیادی در این جنگ‌ها اسیر می‌شدند این زنان مانند سایر غنایم جنگی با پول خرید و فروش می‌شدند و مسلمانان با مالک شدن می‌توانستند با آنان همبستر شوند این نوع ازدواج را ملک یمین می‌گفتند که امروزه منسوخ شده است این کنیزان با آوردن فرزند قابل خرید و فروش نبودند وبه آنان ام ولد (مادر فرزند) می‌گفتند.
حضرت علی خلافت را در شرایطی به دست گرفت که سرزمین‌های زیادی از شرق و غرب خلافت اسلامی بدست مسلمانان فتح شده بود و این فتوحات مسائل و مشکلات جدیدی را برای خلفا بوجود آورد یکی از این مشکلات تبعیض نژادی و قومی بود. اسیرانی که به اسارت گرفته می‌شدند و یا زنانی که به کنیزی برده می‌شدند به شدت تحت تاثیر سیاست تبعیض نژادی و قبیله‌ای بودند برای نمونه وقتی اولین گروه عجم بدست عرب‌ها اسیر شدند خلیفه(عمر) گفت خداوند سرزمین عجم را برای ما گشوده و سزاوار نیست که بردگان ما عرب باشد در حالی‌که ما از عجمان برده داریم. لذا اسیران عرب را آزاد کرد.88
شاید بتوان ازدواج‌های حضرت علی با کنیزان و سپس آزاد کردن آن‌ها را سیاستی در مقابل سنت غلط تبعیض قومی و قبیلگی دانست که در زمان حضرت علی تشدید شده بود حضرت برای طرد امتیازات جاهلی و بها دادن به زیر دستان اقدام به چنین ازدواجهایی کردند این رویه را امامان دیگر از جمله امام سجاد هم ادامه دادند تا جایی که امام سجاد ابتدا کنیز خود را آزاد کرد سپس با آن زن ازدواج کرد. تا این اندیشه را میان مردم ایجاد کند که یک کنیز مانند یک انسان آزاد است و می‌تواند تمام امتیازات اجتماعی را دارا باشد بنابراین امام در عین این‌که می‌توانست با کنیز خود هم بستر شود اما با آزاد کردن و ازدواج با او پیام خاصی را به مردم داد. عبدالملک بن‌مروان به حضرت خرده گرفت که چرا فردی از بزرگ خاندان خویش با یک کنیز آزاد شده ازدواج کرده است حضرت فرمود: اسلام تبعیض جاهلی را رد کرده است89.
شاید آزاد کردن هفتاد بنده در قبال کفاره‌ی روزه یکی دیگر از اقدامات اسلام جهت مقابله با سیاست تبعیض و بزرگداشت کرامت انسانی بوده است.
حضرت علی از کنیزان خود صاحب دخترانی به نام ام الکرام، ام سلمه، ام جعفر و نفیسه شد.90
نتیجه
ظاهرا حضرت علی(علیه السلام) با هیچ یک از دختران و نوادگان 3 خلیفه نخست (ابوبکرـ عمرـ عثمان) بنی‌امیه و با دوشاخه مروانی و سفیانی و آل زبیر ازدواج نکرده است.
گفتار دوم: فرزندان حضرت علی(علیه السلام)
در تعداد فرزندان آن حضرت اختلاف است.ابن الصوفی در کتاب المجدی نام 12 دختر و 19 پسر،91 ابن‌حزم 15 پسر و 4 دختر،92 ابن‌عنبه 18 پسر و 18 دختر،93 بلاذری 15 پسر و 21 دختر،94 یعقوبی 14 پسر و 18 دختر،95 مسعودی 11 پسر و 14 دختر،96 شیخ مفید 11 پسر و 16 دختر97 و ابن‌شهر آشوب 15 پسر و 21 دختر را آورده است.98 پسران آن حضرت: حسن، حسین، محمد بن‌حنفیه، عمر الاطرف، حضرت عباس، عبدا… اکبر، جعفر، عثمان، محمداصغر، 99 محمداکبر، محمداوسط، عبیدا…، یحیی،100 و از دختران آن حضرت زینب (مادرش فاطمه زهرا)101، رقیه کبری، ام الحسن102 رمله کبری، زینب صغری، و رقیه صغری103 نفیسه، ام هانی، فاطمه،104 ام الکرام، جمانه، امامه، ام سلمه، ام جعفر، نفیسه نام برده شده است.105 شاید علت اختلاف در تعداد و اسامی فرزندان به خاطر این باشد که بعضی از مورخان و اسم و لقب هر یک از فرزندان را جداگانه برای دو نفر ثبت می‌کردند در حالی‌که این دو اسم نام یک تن بوده است مانند محمد اصغر که بعضی از مورخان پنداشته‌اند ابوبکر و محمد اصغر نام دو تن از فرزندان علی بوده ولی ظاهرا چنین بر می‌آید که این هر دو نام یک تن می‌باشد. هم‌چنین محمد اکبر مکنی به ابوالقاسم و معروف به ابن‌حنفیه پسر خوله حنفی بوده است. لذا داشتن القاب و کنیه در کنار اسامی فرزندان و هم‌چنین گذاشتن نام‌های مشترک با پسوندهای اصغر، اکبر، اوسط و یا گذاشتن نام یک فرزند بعد از فوت بر فرزند بعدی می‌تواند از علل اختلاف تعداد و اسم فرزندان باشد بعضی از مورخین تنها نام فرزندان بالغ را آورده و از ذکر فرزندانی که در کودکی تلف شده‌اند خودداری کرده‌اند. در میان پسران امام علی(علیه السلام) به جز امام حسن و حسین که در فصل مستقلی بحث و بررسی می‌شود از ازدواج محمدبن حنفیه، عمرالاطرف حضرت عباس گزارشی که مبنی بر ازدواج با خاندان خلفا بوده باشد به دست نیامده و عبدا… اکبر – جعفر – عثمان و عبیدا… هم در کربلا شهید شدند. و گزارشی از ازدواج آنان و وجود فرزندی از آنان به دست نیامده یحیی و محمداصغر هم در کودکی در گذشتند.106
پسران امام علی
الف) ازدواج درون خاندانی پسران امام علی
1ـ محمدبن حنفیه معروف به محمد اکبر مادرش خوله دختر جعفربن قیس از قبیله بکربن وائل بود.107 از همسران محمدبن حنفیه فاطمه دختر محمدبن عبدا… بن‌عباس و ام عثمان دختر ابوجدیر قضاعی و زن دیگری که دختر جلد کنانی بوده می‌توان نام برد.108 از ازدواج محمدبن حنفیه با دخترانی از خاندان سه خلیفه نخست، خاندان اموی و خاندان زبیر یا ازدواج پسران و دختران وی با آنان با همه‌ی جستجویی که انجام شد گزارشی بدست نیامد.
2ـ فرزند دیگر امام علی عمرالاطرف است مادرش ام حبیب صهبا دختر ربیعه بن‌بجیر از قبیله تغلب بن‌وائل بوده است همسران عمرالاطرف اسماء109 و ام عبدا…110 دختران عقیل بن‌ابی‌طالب بوده است از ازدواج عمرالاطرف با دخترانی از خاندان سه خلیفه نخست، خاندان اموی و خاندان زبیری یا ازدواج پسران و دختران وی با آنان، با همه‌ی جستجویی که انجام شد گزارشی بدست نیامد.
3ـ حضرت عباس مادرش ام البنین دختر حزام بن‌خالد از تیره

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تحقیق رایگان دربارهدرجه حرارت، دوره بازگشت

0 thoughts on “پایان نامه رایگان درباره سن ازدواج، امام سجاد، کرامت انسان

دیدگاهتان را بنویسید