میانی: که شیب آن کمتر از قسمت سراب است. در این قسمت اغلب شاخههای فرعی به رودخانه میپیوندند و دبی رودخانه در قسمتهای مختلف آن به دفعات افزایش مییابد. خصوصیات این قسمت از رودخانه پارامترهای اصلی طراحی را تشکیل میدهد (رودخانه کامل).
ج- قسمت پایاب: که رودخانه شیب خود را از دست داده و محلی است که بار رسوب بر جای گذاشته میشود (رودخانه مسن).
در مطالعات هیدرولوژی فقط داشتن شیب رودخانه اصلی ممکن است کفایت کند ولی از آنجایی که در یک حوزه آبخیز رودخانهها در جهات مختلف آن جریان داشتهاند و شیب حوزه نیز در قسمتهای مختلف متفاوت است، لذا در بعضی موارد ممکن است به محاسبه دقیقتر شیب اراضی حوزه نیاز باشد.
2-2-20- برآورد دبی پیک سیلاب
عوامل متعددی را که روی دبی اوج سیل در یک حوزه اثر دارند میتوان به دو دسته اقلیمی و ادافیکی تقسیم نمود که در میان عوامل ادافیکی، مهمترین عامل مساحت حوزه میباشد. رابطههای تجربی متعددی در مورد برآورد دبی اوج سیل با توجه به سطح حوزه ارائه شده که با در نظر گرفتن اثر عوامل اقلیمی، معمولا دارای ضریب منطقهای میباشند. در نتیجه کاربرد رابطههایی که در یک منطقه به کار گرفته شده با همان ضرائب در منطقهای دیگر میتواند اشتباه زیادی را به وجود آورد. رابطهی بین سطح حوزه و دبی اوج سیلاب به صورت کلی زیر بیان میگردد:
رابطه 2-26 Q= mAn
در رابطه استدلالی، توان n برابر یک فرض شده و نتیجه رابطهای خطی بین دبی اوج سیل و سطح حوزه ارائه گردیده است. چنین امری برای حوزههای کوچک مشکل زیادی را ایجاد نمیکند، ولی با افزایش سطح حوزه، شیب حوزه کاهش یافته و دشتهای سیلابی و مناطق نفوذ متعدد، تاثیر زیادی روی دبی اوج سیلاب میگذارند. و در نتیجه مقدار n کمتر از یک خواهد بود. در این تحقیق برای برآورد دبی اوج سیل از رابطهی تجربی دیکن59استفاده شد که به صورت زیر بیان میشود:
رابطه 2-27 QP = C.A0.7
که در آن: QP، دبی پیک سیلاب به مترمکعب بر ثانیه؛ C، ضریب حوزه؛ A، مساحت حوزه به کیلومتر مربع میباشد.
C ضریبی است که بستگی به شرایط اقلیمی و جغرافیایی و خصوصیات حوزه داشته و میتوان آن را با استفاده از آمار ایستگاههای موجود در یک منطقه به دست آورد و در حوزه فاقد آمار به کار برد (مهدوی، 1378). در حوزههای مختلف، مقدار این ضریب برای استان اردبیل 7/0 میباشد (اسمعلی1387).
2-3- بررسی صحت و دقت نقشهها
تکتک نقشههای تهیه شده به منظور کنترل صحت و دقت آن‌ها، با استفاده از مطالعات صحرایی و یا معیارهای مختلف ارزیابی دقت، مورد بازبینی قرار گرفته (به خصوص در نواحی مرز واحدها) و دقیق شدند. به عنوان مثال برای تعیین دقت نقشه نوع استفاده از اراضی با انتخاب چند نقطه در هر یک از واحدهای تفکیکی مربوط به کاربریهای اراضی، با استفاده از GPS، اقدام به بررسی صحت موقعیت جغرافیایی نتایج حاصل از نقشه با واقعیتهای زمینی شد. به طوری که با استفاده از دادههای مذکور، اقدام به تدقیق نقشه نوع استفاده از اراضی در محیط GIS شد.
2-4- تحلیل دادهها
بعد از تعیین نوع دادههای مورد نیاز در این تحقیق، از روش زیر برای تحلیل آنها استفاده شده است.
2-4-1- مدل وزنی طبقهبندی شده
تحلیل وزنی پارامترها یکی از کاربردیترین مدلهای تحلیل و ارزیابی برای تصمیم گیری میباشد. در این روش وزن و اهمیت نسبی هر یک از عوامل S1 تا Sm قبلاً تعیین شده و سپس با احتساب وزن مربوطه در شماره طبقه پارامترهای نسبتا موزون برای تلفیق جمع امتیازات حاصل میشود و W1 تا Wm وزن عوامل m گانه برای هر یک از پلیگونها است که از رابطه خطی 3-11 بدست میآید مخدوم، 1386
رابطه 2-28 P=W1S1+W2S2+W3S3……+WmSm
مناسبترین مدل برای تصمیمگیری، نوعی از مدلهای وزنی است که جداگانه بر روی گروهی از پارامترهای همسنگ و نسبتاً مشابه اعمال شده و به جای یک لایه امتیاز، چند لایه امتیاز هر پلیگون با موضوعات مختلف برای درج در مدل نهایی تولید میشود، این مدل به مدل وزنی طبقهبندی شده موسوم است.
2-4-2- روش مقایسه زوجی سلسله مراتبی AHP60
روش مقایسه زوجی از طریق روش ساعتی (1980) توسعه داده شده و در آن عمدتاً از ارزش سلسله مراتبی تحلیلی AHP برای تشکیل آرایه مورد نیاز استفاده میشود (فرج زاده اصل، 1384). دراین پژوهش برای تعیین اراضی مناسب برای استحصال رواناب هشت پارامتر شدت بارش نیم ساعته با دوره بازگشت 10 سال، شدت بارش یک ساعته با دوره بازگشت 2 سال، بارش متوسط سالانه، NDVI، متوسط شیب، نفوذپذیری خاک، سازند زمینشناسی و دما مد نظر قرار گرفته است. این کار میتواند با استفاده از روش مقایسه زوجی صورت بگیرد این محاسبه مستلزم چهار مرحله ذیل خواهد بود (سرور، 1373):
الف: وزن دادن به سنجهها مقایسات زوجی
هدف در این مرحله تعیین وزن برای جفت جفت سنجهها است، به عبارت دیگر، گزینههای رقیب در هر سطح باید به واسطه هر یک از سنجهها در سطح بعد مورد مقایسه دو به دو قرار گیرند. مقایسه دو به دو با استفاده از مقیاسی است که از”ترجیح یکسان “ تا”بی اندازه مرجح “ طراحی شده، انجام میگیرد. تجربه نشان داده است که از 1/8 تا 8، تصمیم گیرنده را قادر میسازد تا مقایسهها را به گونهای مطلوب انجام دهد. مقایسههای جفتی در یک ماتریس K×K مورد مثال 8×8 است ثبت میشود. ماتریس داوری مقایسه جفتی را با A=aijنشان میدهیم. لازم به توضیح است که ماتریس مقایسهای در AHP، یک ماتریس معکوس61 است، یعنی اگر ترجیح سنجه یک به دو 5 است پس ترجیح سنجه دو به یک، 1/5 است و به عبارت دیگر اعداد هر یک از مقایسهها به یکی از دو صورت زیر تعیین میشود.
اول: به صورت اعداد 1 تا 8 طبق جدول شماره 2-4.
دوم: به صورت معکوس اعداد مذکوردر هر یک از حالتهای یاد شده مقدار aij سطر i ستون j نشان دهنده داوری برنامهریز در مورد اهمیت نسبی i با در نظر گرفتن سنجه j است. با توجه به این که اولویتها به دو صورت اعداد 1 تا 8 و معکوس 1تا 8 نشان داده میشوند، مقدار aij اگر بزرگتر از یک باشد، مفهوم آن است که سنجهای که در سطر i ام قرار دارد دارای اهمیت نسبی بیشتری نسبت به سنجهای است که در ستون j ام قرار دارد و بر عکس. مقادیر کمتر از یک نشان دهنده آن است که سنجه i ام اهمیت نسبی کمتری نسبت به سنجه j ام دارد. در این مورد هم از جدول شماره 2 کمک میگیریم.
جدول شماره 2-4: مقیاس برای مقایسه زوجی مالکوسکی621999
ارزش کمی
توصیف کمی
1
اهمیت کم
2
اهمیت کم تا متوسط
3
اهمیت متوسط
4
اهمیت متوسط تا زیاد
5
اهمیت زیاد
6
اهمیت زیاد تا خیلی زیاد
7
اهمیت خیلی زیاد
8
اهمیت خیلی زیاد تا شدید
ب: وزن دادن به جایگزینها آلترناتیوها
بعد از وزن دادن به سنجههای تصمیمگیری، نوبت به وزن دادن به جایگزینها فرا میرسد وزن دادن به جایگزینها یعنی میزان اولویت هر یک از سایتها با توجه به هر یک از شاخصهای چهارگانه است. بدین منظور، ابتدا باید ماتریس داوری هر یک از موقعیتها سایتها با توجه به سنجه اول و سپس ماتریس داوری وزن هر یک از سایتها با توجه به سنجه دوم ساخته شود و همین طور ادامه یابد تا به تعداد سنجهها ماتریس داوری سایتها را داشته باشیم. این مرحله با مرحله اول دو تفاوت عمده دارد: یکی این که در مرحله دوم جایگزینهای مختلف با توجه به یک سنجه مورد مقایسه قرار میگیرند، در حالی که در مرحله اول سنجههای مختلف با توجه به “هدف کلی” با هم مقایسه میشوند و دیگر این که در سلسله مراتب سه سطحی k سنجه تصمیمگیری فقط یک ماتریس داوری k×k داریم، در صورتی که وزندهی جایگزینها، برای هر سنجه احتیاج به یک ماتریس داوری خواهیم داشت. باید توجه داشت که “مقایسههای جفتی” تحلیلگر با در نظر گرفتن دادههای مربوط به جایگزینهای تصمیم گیری صورت میگیرد.
ج: به دست آوردن وزنهای مرکب انتخاب بهترین گزینه
هم چنان که اطلاعات و جداول تهیه شده در مرحله دوم نشان میدهد، اهمیت سایتها از جهت شاخصها با هم دیگر فرق میکند، حال این سوال پیش میآید که این تناقض را چگونه میتوان حل کرد؟ مرحله سوم، تصمیم گیری و در واقع راه حلی برای رفع این تناقض است. در این مرحله از مجموعه محاسباتی استفاده میشود که به نام اصل ترکیب سلسله مراتبی ساعتی معروف است. نتیجه این محاسبات یک بردار اولویت به دست میدهد که تمام داوریهای کلیه سطوح سلسله مراتب را در بر دارد.
د: محاسبه میزان سازگاری
اهمیت AHP، علاوه بر ترکیب سطوح مختلف سلسله مراتب تصمیم و در نظر گرفتن عوامل متعدد، در محاسبه نرخ سازگاری C.R است. نرخ سازگاری مکانیزمی است که سازگاری مقایسات را مشخص میکند. این مکانیزم نشان میدهد که تا چه اندازه میتوان به اولویتهای حاصل از اعضاء گروه و یا اولویتهای جدول اعتماد کرد. بر طبق تجربه اگر نرخ سازگاری C.R 1/0 یا کمتر باشد، میتوان داوریها را خوب و وزنها را قابل اعتماد دانست، در غیر این صورت تحلیلگر باید به مراحل قبل برگردد و مجددا به بازبینی داوریها بپردازد. برای محاسبه نرخ سازگاری، تحقیقات متعددی صورت گرفته که بهترین روش، استفاده از بردارهای ویژه است. در اینجا به منطق ریاضی این روش اشاره نمیشود63، ولی از فرایند آن برای محاسبه میزان سازگاری استفاده شده است. سپس در مرحله اجرای کار به منظور تعیین وزن نسبی پارامترهای اصلی ابتدا برای هر یک از آنها ماتریس میانگین هندسی تشکیل شد وزن نسبی هر یک از آنها محاسبه گردید. اکنون معیارهای تاثیر گذار بر رواناب از 8 معیار به ترتیب I_10^30=W1، I_2^30=W2، بارش متوسط سالانه P = W3، NDVI=W4، شیب =W5، نفوذپذیری خاک=W6، سازند زمینشناسی =W7 و دما =W8 تشکیل شده است و ماتریس آن به شکل زیر میباشد.
2-5- مکانیابی عرصههای مناسب برای تولید رواناب با استفاده از GIS
پس از وزندهی به پارامترها و مشخص شدن تاثیر آنها، از طریق نرمافزار ArcGIS 9.3 و گزینه Raster Calculator و وارد کردن معادلهی زیر به ArcGIS 9.3 میتوان عرصههای مناسب و نامناسب برای اهداف تحقیق را مشخص کرد که در آن S1، S2، S3 و … ضریب نقشههای مؤثر در ایجاد رواناب میباشد.
رابطه 2-29 P=W1S1+W2S2+W3S3……+WmSm
2-6- مکانیابی عرصههای مناسب برای تولید رواناب با استفاده از الگوی سطح منبع متغیر
برای تهیه نقشه رواناب خالص و یا مکانیابی عرصههای مناسب بر اساس الگوی سطح منبع متغیر بعد از تهیه نقشه پتانسیل تولید رواناب و نقشه ارتفاع رواناب از طریق نرمافزار ArcGIS 9.3 و گزینه Raster Calculator این دو نقشه را در هم ضرب میکنیم به این ترتیب رواناب خالص تولیدی در منطقه مورد مطالعه بدست میآید.
فصل سوم
نتایج
3- نتایج تحقیق و بحث در مورد آنها
3-1- طبقهبندی اقلیم
جداول 3-1 نحوه طبقهبندی اقلیم در روش دومارتن اصلاح شده را نشان میدهند. در این تحقیق برای تعیین نوع اقلیم منطقه به روش دومارتن اصلاح شده از آمار بارش و درجه حرارت سه ایستگاه سینوپتیک اردبیل، مشگینشهر و پارسآباد استفاده شده است که با توجه به اینکه ضرایب خشکی دومارتن اصلاح شده در هر سه ایستگاه بین 10 تا 20 برآورد شده است اقلیم منطقه نیمهخشک تشخیص داده شد.
جدول 3-1: ضرایب خشکی

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه درموردکلادوفیالوفورا، تکثیر، بانتیانا

0 thoughts on “تحقیق رایگان درباره سلسله مراتب، دوره بازگشت، درجه حرارت

دیدگاهتان را بنویسید